ADSORPSİYON YÖNTEMİ İLE KESTANBOL JEOTERMAL KAYNAĞINDAN BOR GİDERİMİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Dilek Demir
Danışman: Deniz Şanlıyüksel Yücel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Alp-Himalaya orojenik dağ kuşağında bulunan Türkiye, genç volkanizma ve yoğun tektonik aktivite nedeni ile jeotermal enerji potansiyeli bakımından zengindir. Türkiye'nin kuzeybatısındaki Çanakkale ilinde bulunan Kestanbol jeotermal alanında, sıcaklığı 75 °C olan bir jeotermal sondaj ve sıcaklıkları 58-69 °C arasında değişen birçok jeotermal çıkış vardır. Jeotermal sondajdan taşınan akışkan termal otelde ısıtma ve balneolojik uygulamalarda kullanıldıktan sonra Ilıca Dere'ye deşarj edilmektedir. Kestanbol jeotermal akışkanı yüksek konsantrasyonda bor (11,88 mg/l) içermektedir. Bu çalışmada ilk kez adsorpsiyon yöntemi ile uçucu kül kullanılarak Kestanbol jeotermal akışkanından bor giderimi araştırılmıştır. Bunun için, jeotermal sondajdan alınan su örnekleri laboratuvarda farklı deneysel koşullarda (sıcaklık, pH, karışım süresi, adsorban miktarı) kesikli adsorpsiyon deneyleri yapılmış ve bu koşulların jeotermal sudan bor giderimine olan etkisi incelenmiştir. Optimum adsorban miktarının 24 saat sonunda oda sıcaklığında 9 g ve 10 g uçucu kül/100 ml jeotermal su olduğu ve %90'ın üzerinde giderim sağlandığı tespit edilmiştir. Bor giderim verimi artan uçucu kül miktarı ve temas süresi ile artmış, fakat artan sıcaklık ile azalmıştır. Adsorpsiyon dengesini açıklamak için Langmuir ve Freundlich modelleri kullanılmıştır. Sözde birinci derece, sözde ikinci derece, parçacık içi diffüzyon ve Elovich modelleri ile kinetik parametreler belirlenmiştir. Ayrıca adsorpsiyon sürecinin doğasını açıklamak için termodinamik çalışmalar yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Jeotermal akışkan, kirlilik, adsorpsiyon, bor.