Karamenderes Çayı'nda akarsu kanal degradasyonunun incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, COĞRAFYA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİM TOPRAK
Danışman: FAİZE SARIŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Sürdürülebilir havza yönetimi günümüzde havza ekosistemlerinin ekolojik, çevresel ve sosyo-ekonomik devamlılığı için önemli bir kavram olarak öne çıkmaktadır. Havzalardaki değişkenlik süreçleri, su kaynaklarının verimliliği ve sürdürülebilir yönetimi için farklı boyutlarıyla analiz edilmelidir. Kuzey Ege sularının en kuzeyinde bulunan Karamenderes Çayı 109 km uzunlukta ve aynı zamanda Biga yarımadası'nda bulunan önemli bir akarsudur. Akarsuyun drene ettiği havza 1996 km²'lik bir alanı oluşmaktadır. Bu çalışma kapsamında Karamenderes Çayı'nda 1990-2018 yılları arasında gözlenen kanal degradasyonu ve değişim alanlarını ortaya koymak amaçlandı. Bu kapsamda çalışma sahasına ait arazi örtüsü verilerinin zamansal analizi, uydu görüntülerinin karşılaştırılması ve akarsu akım analizleri ile arazi gözlemleri gerçekleştirildi. Yapılan bu çalışmada Uzaktan Algılama (UA), Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yöntemleri, CORINE ve yağış-akım verileri değerlendirildi. Çalışma sonuçlarına göre akarsu degradasyon alanların ortaya çıkmasına neden olan süreçlerin başında antropojenik etkilerin yüksek oranda gözlemlenmiştir. Akarsu üzerinde etkili olan bu süreçler arazi örtüsü değişimi, akarsu akım değerlerinin düşmesi, sulanan tarım alanlarının artması ve antropojenik etkiler (barajlar, kanal ıslah çalışması, kum ocakları, köprü ve otoyol yapımı) etkileri görülmüştür. Havzada ortaya çıkan arazi örtüsünün 1990-2018 yılları arasında değişim gösterdiği alanlar doğal bitki örtüsünün bulunduğu sahalardır. Bu sahalarda madencilik yerleşme ve tarım alanları için degradasyona uğramıştır. 1990 yılında doğal bitki örtüsünün oranı %57,14'dir. Havzada yaygın olan ikinci arazi örtüsü %35,95 oranla tarım alanlardır. 2018 yılında bu oranlar %53,94 ve %40'dır. Çalışma sahasında yapılan hidro-klimatik analiz sonucu havzaya düşen yağışlar sırası ile kış mevsiminde düşmektedir. Akarsuda akım değerleri analizi sonucu en yüksek akım sırası ile 1965-1966 ve 1982 yıllarında görülmüştür. 1982'den sonra akarsu akım miktarı düşmüştür. Yapılan maksimum tekrar analizinde, akarsuda 25, 50 ve 100 yılda bir yüksek akım dönemleri görülmektedir.