Samandağ kumsalı'na ölü olarak vuran deniz kaplumbağalarının (Chelonia mydas ve Caretta caretta) yaş tayini ve büyüme özellikleri

EMRE SANDIK

Samandağ kumsalı'na ölü olarak vuran deniz kaplumbağalarının (Chelonia mydas ve Caretta caretta) yaş tayini ve büyüme özellikleri

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRE SANDIK

Danışman: Şükran Yalçın Özdilek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Hatay ili Samandağ kumsalına ölü olarak vuran Caretta caretta ve Chelonia mydas bireylerinde yaş tahmini ve büyüme özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 2020 ve 2022 yıllarında bu kumsallara ölü olarak vuran deniz kaplumbağalarının 133 bireyinden humerus (95 C. mydas, 38 C. caretta) ve 84 bireyinden (58 C. mydas, 26 C. caretta) falanks kemikleri kullanılarak iskelet kronolojisi yöntemi ile yaş tahminleri yapılmıştır. Humerus ve falanks kemiklerinden alınan histolojik kesitlerde yıllık yaş halkaları durgunluk çizgisi (LAG) olarak iki tekrarlı sayılmıştır. İki farklı kemiksi yapı için okuyucular arasında yüksek yüzde uyum, düşük ortalama yüzde hata ve değişim katsayısı değerindeki yapı güvenilir kabul edilmiştir. İki farklı kemik dokuda ölçülen yaş okumaları arasındaki uyum McNemar testi ile test edilmiştir. C. mydas humerus dokusunda iskelet kronolojisi yöntemiyle gözlemlenen ortalama yaşlar 15,3 ± 11,7 yıl (2 – 50,7), rezorpsiyon dikkate alınarak hesaplanan düzeltme faktörüyle elde edilmiş ortalama yaşlar ise 29 ± 19,7 yıl (4 - 76,7) olarak tahmin edilmiştir. Falanks dokusunda ise gözlemlenen ortalama yaşlar 15,2 ± 8,4 yıl (1,75 - 31) olarak tahmin edilmiştir. C. caretta humerus dokusunda gözlemlenen ortalama yaşlar 13,6 ± 5,5 yıl (2 - 27) ve falanks dokusunda ise ortalama 12,9 ± 4,6 yıl (2 - 20) olarak tahmin edilmiştir. Her iki türde de iki kemiksi yapı kullanılarak yaş tayini yapılabileceği sonucuna varılmıştır. Gözlemlenen yaşların eğri karapas boyu ile ilişkisi en iyi Gompertz büyüme modeli (〖C.mydas: L〗_a=L_0 e^(log⁡(〖912,584/76,739)(1-e〗^(-0,131a))), C. caretta: L_a=L_0 e^(log⁡(〖741,276/64,415)(1-e〗^(-0,202a))) ) ile açıklanmıştır.