Roma katakomplarındaki tasvirlere göre Erken Hristiyan Döneminde Yunus Peygamber ikonografisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖZGÜR DÜLGER

Danışman: Ayşe Çaylak Türker

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Erken Hristiyan sanatında sıkça karşımıza çıkan Yunus Peygamber tasvirleri, Roma katakomp sanatı içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Süsleme öğesi olarak kullanılan bu sahneler, dönemin resim anlayışının ve sanat geleneklerinin bir ürünü olarak karşımıza çıkar. Sadece süsleme öğesi olarak değil, aynı zamanda hem öğretici hem de inanış şeklinin bir yansıması olarak da görülebilir. Hristiyanlığın ilk yıllarıyla birlikte Roma'da hali hazırda uygulanan "ölü gömme" gelenekleri terk edilmeye başlar. Roma'da benimsenen bedenin yok edilmesi geleneğine karşı, Hristiyanların son yargı gününe kadar bedenin muhafaza edilmesi fikri katakompların oluşturulmasına sebep olmuştur. Bu yapıların inşa edilmesi ile birlikte, yeni dinin öğretileri yazılı ve sözlü ortamın dışında, sanatsal öğelerle de aktarılmaya çalışılmıştır. İlk başlarda estetik açıdan yetersiz sayılabilecek, çoğu basit, iki boyutlu sahneler karşımıza çıkar. Amaç olarak verilen hikâyeyi anlatmaya yönelik, konuya oldukça bağlı sahneler görülmektedir. Bu açıdan görsellik ikinci planda kalmıştır. Yunus Peygamber sahneleri de, tıpkı diğer sahnelerde görülen örnekler gibi aynı özellikleri taşır. Ancak katakomplar içerisinde sayıca "İyi Çoban (İsa)" sahnelerinden sonra en fazla tercih edilen konu olması açısından dikkat çeker. Bu bağlamda Roma katakomplarında yer alan Yunus Peygamber sahnelerinin tespiti yapılarak ikonografik açıdan incelenmiş ve bir katalog çalışması yapılmıştır. Bunun yanı sıra, Yunus Peygamberin kutsal kitaplarda ki yeri, hayat hikâyesi gibi konularla beraber, dönemin mistik ve felsefi ortamının, sanatsal öğe ve faaliyetlere olan etkisi, Yunus Peygamber sahneleri üzerinden değerlendirilerek aktarılmaya çalışılmıştır.