Tek yıllık çim yetiştiriciliğinde organik madde ve azot kaynaklarının ot verimi ve kalitesi ile bazı toprak özelliklerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASAN CAN DEMİRAY
Danışman: ALTINGÜL ÖZASLAN PARLAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yoğun tarımsal faaliyetler ve gübre uygulamaları ile verim düşmekte ve çevre kirliliği problemleri yaşanabilmektedir. Bu çalışmanın amacı farklı organik madde (ahır gübresi, tavuk gübresi, leonardit) ve azot kaynaklarının (fiğ ve yem bezelyesi ile tek yıllık çimin ikili olarak karışık ekilmesi, biyolojik gübre ve azotlu gübre) kullanımasıyla tek yıllık çimin verim ve kalitesinin belirlenmesinin yanında toprakta meydana gelen bazı fiziksel ve kimyasal değişimler tespit edilmesidir. Çalışma Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Dardanos Yerleşkesi deneme alanlarında 2018-2020 yıllarında yürütülmüştür. Deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlı olarak sonbaharda kurulmuştur. Tek yıllık çim hiçbir uygulama yapılmadan (kontrol) ekilmiştir, ahır gübresi (3000 kg/da), tavuk gübresi (300 kg/da), leonardit (100 kg/da), biyolojik gübre (serbest yaşayan azot bakterileri) ve kimyasal gübre (10 kg N/da) uygulanmıştır. Bunun yanında %50 tek yıllık çim + %50 yaygın fiğ, %50 tek yıllık çim + %50 yem bezelyesi olacak şekilde ikili karışım yapılmıştır. Toprak örnekleri iki yılın sonunda 0-5 ve 5-20 cm derinliklerden alınmıştır. İki yılın araştırma sonuçlarına göre, ahır gübresi, tavuk gübresi ve lonardit uygulamalarında en yüksek bitki boyu belirlenirken, en kısa tek yıllık çim bitkisi ise baklagillerle yapılan ikili karışımlarında ölçülmüştür. En yüksek yeşil ve kuru ot verimleri ahır gübresi uygulamasında belirlenmiştir. Otun ham protein verimi en yüksek fiğ + tek yıllık çim karışımında belirlenmiş ve bu uygulamayı ahır gübresi uygulaması takip etmiştir. Otun ham protein oranı en yüksek, NDF ve ADL oranları en düşük tek yıllık çimin baklagillerle yapılan karışımlarında belirlenmiştir. Otun ADL ve ham kül oranları yapılan uygulamalarla etkilenmemiştir Ottun P, K, Ca, Mg ve Cu miktarları en yüksek tek yıllık çimin baklagillerle yapılan ikili karışımlarında saptanmıştır. Fe ise en yüksek biogübre uygulamasında, Mn miktarı ise yapılan gübre uygulamaları ile etkilenmemiştir. Toprak özelliklerinde ise penetrometre direnci yapılan uygulamalarla etkilenmemiştir. Toprağın 0-5 cm ve 5-20 cm derinliklerinde ise agregat stabilitesi, penetrometre direnci pH, EC, organik madde, toplam azot, alınabilir Ca, Mg, Cu, Fe ve Mn miktarlarında önemli bir değişiklik olmamıştır. Sadece alınabilir P ve K miktarı 0-5 cm derinlikte ahır gübresi uygulanan parsellerde artmıştır. Bunun yanında Zn miktarı ise toprağın her iki derinlikte ahır gübresi uygulanan parsellerde artış göstermiştir. Sonuç olarak tek yıllık çim yetiştiriciliği ve toprakların değerlendirildiği çalışmada ahır gübresi uygulaması öne çıkmaktadır, bunun yanında otun kalitesi bakımından tek yıllık çimin baklagillerle karışık ekilmesi tavsiye edilebilir. Ahır gübresinin kimyasal gübrelerin yerine kullanılması çevre kirliliğinin önüne geçmesinin yanı sıra çiftlik atıklarının değerlendirilmesi açısından da oldukça önem arz etmektedir.