Basık yörüngeli örten çift yıldız sistemlerinde eksen dönmesi ve üçüncü cisim etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, FİZİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET SÜHEYİL TARIN

Danışman: İbrahim Bulut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, ilave bileşene sahip olduğu belirlenen 19 basık yörüngeli örten çift yıldız sisteminden 10 tanesi seçilerek dönem analizi yapılmıştır. Bu sistemler, AO Vel, RR Lyn, RW Lac, TV Cet, U Oph, V477 Cyg, V1094 Tau, YY Sgr, HS Her ve V889 Aql'dir. Belirlenen 10 çift yıldız sistemi için dönem analizi yapılarak eksen dönmesi parametreleri ile ve üçüncü cisimlerine ait yörünge parametreleri hesaplanmıştır. Bu çalışmada belirlenen 10 sistemin eksen dönmesi ve üçüncü cisim parametrelerine ilave olarak eksen dönmesi ve üçüncü cisim parametreleri literatürden alınan 9 sistemde kullanılarak, üçüncü cismin gözlenen eksen dönmesi dönemi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Buna göre tüm sistemler için toplam eksen dönmesi içerisinde üçüncü cisim etkisinin ihmal edilebilir oranda olduğu belirlenmiştir. Eksen dönmesi dönemine en büyük katkının (RR Lyn ve V889 Aql dışında) bileşenlerin dönme ve karşılıklı çekim nedeniyle oluşturduğu etkilerden geldiği bulunmuştur. Bulut ve Demircan (2007) tarafından oluşturulan basık yörüngeli örten çift yıldız katologunda yer alan sistemler göz önüne alındığında basık yörüngeli örten çift sistemlerinin yaklaşık %15'nin üçüncü bir bileşene sahip olduğu görülmüştür. Yapılan analizlerde sistemlere çekimsel olarak bağlı üçüncü cisim kütlelerinin 0,09 - 4,97 Mʘ aralığında olduğu da belirlenmiştir.