İstanbul İli Hava Kalitesinin Mekansal ve Mevsimsel Değişimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Seda ÖZGÜR OĞURTANI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SİBEL MENTEŞE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasının amacı 2007 – 2017 yılları arasında, İstanbul ilinin havasındaki Karbon monoksit (CO), Kükürt dioksit (SO2), Partikül madde (PM2,5 ve PM10), Azot oksitler (NO, NO2 ve NOx) ile Ozon (O3) hava kirleticilerinin mekânsal ve mevsimsel değişimlerinin araştırılmasıdır. İstanbul ilinin hava kalitesine etkisi olabilecek hava kirleticilerine ait veriler, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın Hava Kalitesi İzleme İstasyonlarından Anadolu Yakası ve Avrupa Yakası olmak üzere toplam 31 adet istasyonun verileri kullanılarak temin edilmiştir. Belirtilen hava kirleticilerinin aylık ve yıllık ortalamaları, minimum, maksimum seviyeleri ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Hava kirleticilerinin değişimleri istatistiksel yöntemler kullanılarak belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, hava kirletici parametrelerinin kendi aralarında ve mekansal değişimlerini belirlemek için korelasyon tabloları hazırlanmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre; Ozon hariç tüm parametrelerin ısınma dönemlerinde diğer dönemlere göre daha yüksek seviyerde olduğu tespit edilmiştir. 2007 – 2017 yılları arasında ölçüldükleri tüm istasyonlarda yıllık ortalama değerleri CO, PM10, SO2, O3 ve NO2 (NO2 için 2017 yılı hariç) konsantrasyonları Hava Kalitesi Değerlendirme Yönetmeliğine (HKDYY) göre sınır değerlerin altındadır, NOx yıllık ortalama konsantrasyonları ise sınır değerlerin üzerinde kalmaktadır. İstatistiksel olarak yıllara göre artış görülen istasyonlar CO konsantrasyonu için Yenibosna, PM10 konsantrasyonu için Üsküdar, Kandilli, Mecidiyeköy, Üsküdar ve Silivri, SO2 konsantrasyonu için Sultangazi, Ümraniye, Kandilli, Kağıthane, NO konsantrasyonu için Şile, NOx konsantrasyonu için Ümraniye ve Beşiktaş, PM10 konsantrasyonu için Çatladıkapı, Aksaray ve Beşiktaş, Ozon konsantrasyonu için ise Aksaray ve Alibeyköy'dür. Hava kalitesi ölçüm istasyonlarının sayıları arttırılmalıdır, hava kalitesi ölçüm istasyonların veri alım oranları düzenli olmamakla beraber istasyonlardaki ölçüm cihazlarının da kalibrasyonlarının düzenli yapılması sağlanmalıdır. Belediyelerin stratejik planlamaları içinde hava kirliliği ile ilgili çalışmalar da yapılmalı ve kentsel planlama, ulaşımın düzenlenmesi, endüstri alanlarının seçimi bu doğrultuda yapılmalıdır.