Çanakkale koşullarında bazı yulaf çeşitlerinin azot kullanım etkinliklerinin belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARLA BİTKİLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR HOCAOĞLU
Danışman: Mevlüt Akçura
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarımda verimliliğin artmasının öncelikli yollarından biri azot kullanım etkinliğinin arttırılmasıdır. Bu çalışma Chekota, Kahraman, Sebat, Seydişehir ve Yeniçeri çeşitlerinin 0, 5, 10, 15 ve 20 kg N/da azotlu gübre uygulamaları altında azot kullanım etkinliği, tane verimi ve verim unsurlarının incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Denemeler 2015-2016 ve 2017-2018 yetiştirme dönemlerinde ÇOMÜ Ziraat Fakültesi Çiftliği Bitkisel Üretim ve Araştırma Biriminde bölünmüş parseller deneme desenine uygun şekilde 4 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Hasat olgunluğu döneminde parsellerden yapılan örneklemeler ile tane verimi, bin tane ağırlığı, hasat indeksi, biyolojik verim, bitki boyu, salkım boyu, salkımda tane sayısı, salkımda tane ağırlığı ve çeşitlerin azot verimleri belirlenerek azot kullanım etkinlikleri hesaplanmıştır. Yapılan varyans analizi sonuçlarına göre incelenen tüm özelliklerde çeşit, doz ve çeşit x doz etkileşimleri önemli bulunmuştur. Yulafta en yüksek tane verimi ve biyolojik verimin 15 kg N/da, azot verimlerinin ise 20 kg N/da dozlarında görüldüğü; buna karşılık azot kullanım etkinliğinin uygulanan saf azot miktarına bağlı olarak azaldığı gözlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, geleneksel – uzun boylu (Chekota ve Seydişehir) ve yeni tescilli – kısa boylu (Kahraman, Yeniçeri, Sebat) yulaf çeşitlerinin azot dozlarına olan tepkilerinde önemli farklılıklar bulunduğuna işaret etmektedir. Kahraman ve Sebat çeşitleri Çanakkale koşullarında en yüksek tane verimine ulaşan çeşitler olmalarının yanında, regresyon denklemleri ile yapılan tahminlemelere göre aynı zamanda en yüksek verim potansiyeline sahip olan çeşitler olarak belirlenmiştir. Bunun yanında Kahraman çeşidi yüksek biyolojik verim ve bin tane ağırlığı ile de öne çıkarken Sebat çeşidi tane verimi bakımından azotlu gübreye en yüksek tepkiyi veren ve özellikle artan azot dozlarında en yüksek azot kullanım etkinliğine sahip olan çeşit olmuştur. Çeşit x doz etkileşimlerinin incelendiği PCA Biplot analizi sonuçlarına göre 0, 5 ve 10 kg N/da dozlarının uygulandığı parseller azotça fakir, 15 ve 20 kg N/da dozlarının uygulandığı parseller ise azotça zengin doz grubunda yer alırken yeni çeşitlerin tüm dozlarda eski çeşitlere göre daha iyi tane verimine sahip oldukları belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Çanakkale koşullarında azot kullanım etkinliği ve tane verimi bakımından yüksek azot dozlarını daha iyi kullanabilen yeni yulaf çeşitlerinin tercih edilmesinin daha kazançlı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.