Doğal ve kültürü yapılan çipura (sparus aurata) balıklarının bağırsak dokularında mikroplastik varlığının araştırılması

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SU ÜRÜNLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞENİL BAYİZİT

Danışman: Sevdan Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, çipura balıklarında (Sparus aurata) mikroplastik varlığı, farklı yetiştirme koşulları (doğal ve çiftlik) ile mevsimsel değişkenlik (yaz ve kış) açısından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Toplam 172 örnekte, balıkların et dokusu ve bağırsaktan alınan numuneler analiz edilmiştir. Mikroplastik ayrıştırması için %10 potasyum hidroksit çözeltisi kullanılmış, ardından ATR FT-IR spektroskopisi ile polimer türleri belirlenmiştir. Et örneklerindeki şüpheli partiküller µ-FT-IR cihazı ile ölçülmeye daha uygun ve küçük olduğu için tespit sağlanamamıştır. Bağırsakta mikroplastik varlığı bakımından kış döneminde doğal grup balıklarında pozitif balık adedinin çiftlik grubuna kıyasla anlamlı derecede fazla olduğu (p<0,05) belirlenmiştir. Kış döneminde doğal örneklerin MP/Balık Adedi (1,23±0,17) yaz (0,61±0,10) ve kış (0,37±0,11) çiftlik gruplarından anlamlı düzeyde yüksek çıkmıştır (p<0,05). Çiftlik örneklerinde ortalama 0,52 mikroplatik/balık, doğal örneklerde ise ortalama 0,94 mikroplastik/balık olarak mikropilastik miktarı belirlenmiştir. Polistiren ve polietilen olarak iki çeşit plastik tespit edilmiştir. Bu çalışma, Türkiye sularındaki yetiştiricilik ve doğal ortamdan elde edilen çipura balıklarında mikroplastik kontaminasyonuna ilişkin önemli ve karşılaştırmalı veriler sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.