Fen Bilimleri Ders Kitaplarındaki Analojilerin ve Öğretmenlerin Derslerinde Analoji Kullanımlarının İncelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEVİLAY ŞENOL

Danışman: Seda Çavuş Güngören

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmanın amacı, fen bilimleri ders kitaplarında bulunan analojilerin ve öğretmenlerin derslerinde analoji kullanımlarına yönelik tutumlarının incelenmesidir. Araştırmada karma yöntemler araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma verileri için 2021-2022 eğitim ve öğretim yılında okutulan ilkokul ve ortaokul fen bilimleri ders kitapları kullanılmış ve 11 farklı okuldan toplam 38 öğretmen katılmıştır. Çalışmaya katılan öğretmenlerin 14'ü sınıf öğretmeni 24'ü ise fen bilimleri öğretmenidir. Öğretmenler ile süreç iki veri toplama aracı ile yürütülmüştür. İlk veri toplama aracı Yiğit ve Bozkurt (2017) tarafından geliştirilen "Analojilere Yönelik Tutum Ölçeği" olurken, ikinci veri toplama aracı ise üç açık uçlu sorudan oluşan formdur. Verilerin analizinde fen bilimleri ders kitapları için ''Döküman Analizi'', açık uçlu soruların analizinde ''İçerik Analizi'' ölçek sorularının veri analizinde ise bağımsız gruplar t-testi ile tek yönlü ANOVA (Kestirimsel Analiz) testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre fen bilimleri ders kitaplarında konu alanına göre en fazla analoji örneğinin ''Canlılar ve Yaşam'' alanında olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin cinsiyet, kıdem yılı ve branş değişkenlerine göre analojiye yönelik tutumları arasında anlamlı bir fark görülememiştir. Ayrıca öğretmenlerin analojiye yönelik tutumlarının yüksek ancak, bu alana yönelik bilgilerinin yetersiz olduğu belirlenmiştir.