Cucurbitaceae Familyası Türlerinde Bor Toksisitesine Silisyumun Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖMER ERSOY
Danışman: Yakup Çıkılı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bor (B) toksisitesi, dünya çapında ürün verimini ve kalitesini ciddi şekilde düşüren ve tarımsal olarak yönetilmesi çok zor bir sorundur. Silisyum (Si), mutlak gerekli bir element olarak sınıflandırılmasa da, çeşitli türlerde ve çevresel koşullarda yararlı etkileri gösterilmiştir. Bu çalışmada, Cucurbitaceae (kabakgiller) familyası türlerinde B toksisitesinin giderilmesin-de yetiştirme ortamına uygulanan silisyumun etkisi türlerin bazı agronomik ve fizyolojik pa-rametreleri ile değerlendirilmiştir. Bu amaçla; her türe ait tohumlar perlit ortamına üç tekerrür-lü olarak ekilmiş ve (i) kontrol, (ii) B toksisitesi (0.1 mM H3BO3) ve (iii) B+Si (0.1 mM H3BO3 + 2 mM K2SiO3) uygulama çözeltileri eklenmiş besin çözeltileriyle sulanarak 28 gün boyunca yetiştirilmiştir. B-toksik koşullarda Cucurbitaceae türlerinin gövde B konsantrasyo-nu ve alımı ile gövde/kök oranı artarken, gövde ve kök yaş ve kuru ağırlıkları, bitki boyu, kök uzunluğu, kök hacmi ve fotosentetik pigment (klorofil a, b, a+b ve karotenoid) içerikleri azalmıştır. Ayrıca, B toksisitesi acur, kavun ve karpuz türlerinde membran geçirgenliğini artırırken hıyar ve sakız kabakta ise azalmıştır. Gövde kuru ağırlıkları dikkate alınarak bitki gelişimindeki azalmalara göre B toksisitesine dayanıklılık sıralaması; kavun< karpuz< hıyar< balkabağı< acur< sakız kabak olarak saptanmıştır. B-toksik koşullarda B akümülasyonu en yüksek tür olarak sakız kabak bulunurken, bunu acur, hıyar, balkabağı, kavun izlemiş ve B akümülasyonu en düşük tür ise karpuz olarak bulunmuştur. B-toksik koşullara göre B+Si uygulaması ile türlerin ortalama gövde ve kök gelişim parametreleri, karotenoid içeriği, membran geçirgenliği ve B akümülasyonu artmıştır. Bunula birlikte, B+Si uygulaması ile B toksisitesinin bitki gelişimdeki olumsuz etkisinin giderilmesine türlerin tepkileri farklı olmuş ve sırasıyla kavun, karpuz, balkabağında önemli bir iyileşme etkisi belirlenirken acur, hıyar ve sakız kabakta görülen etki önemli düzeyde bulunmamıştır. B-toksik koşullarda kabakgil türlerinde meydana gelen gelişim gerilemesinin Si uygulamalarıyla giderilebileceği ancak türlerin hem B toksisitesine hem de Si uygulamalarına tepkilerinin farklılaştığı görülmüştür.