Türkiye'deki perfüzyonistlerin kanıta dayalı tıp uygulamaları ile ilgili tutumlarının ve yeterliliklerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMAD JAJERE UMAR
Danışman: Halil Fatih Aşgün
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Perfüzyonistin temel rolü açık kalp cerrahisi ameliyatı esnasında kalp–akciğer makinesi (KAM) ile geçici dolaşım ve solunum desteği sağlamaktır (Guide to good practice, 2009). Cerrahi tekniğin başarıyla uygulanması için cerrahi sahanın kansız ve kalbin hareketsiz olması gereklidir (Chilton ve Klein, 2009). Türkiye'de geçmişte, kamu ve özel hastanede çalışan mevcut klinik perfüzisyonistler, çoğunlukla usta çıraklık ilişkisi öğrenme modeli ile eğitim görmüşlerdir (Onan ve ark., 2012). Bazı perfüzyonistler ise kendi kurumları bünyesinde eğitimler almış ve perfüzyonistlik mesleğine başlamışlardır (Bilgili ve ark., 2010). Daha sonrasında klinik perfüzyonist sertifikası almış olup devamında mesleki kanunun değişmesiyle eğitimli perfüzyonist olarak tanınmıştır (Bilgili ve ark., 2010). Bu eğitim modelinde yetiştiren perfüzyonistlerin KDTU'nın klinik içi uygulamalarda kullanmadığı görülmektedir. Ameliyat içindeki uygulamalarını, klinikteki deneyimlerini kullanarak gerçekleştirmektedirler. Fakat kanıta dayalı tıp uygulamaları, klinik deneyimlerin etkinliğinin daha düşük olduğunu ispatlamış, hastanın tanı ve tadavisine yonelik karar mekanizmalarının, kanıtla desteklenmesi gereği ortaya çıkmıştır. Çağımızda dünya çapında sağlığa ilişkin alınan kararlarda kanıta dayalı tıp uygulamaları (KDTU) yaklaşımının sıklıkla kullanıldığı gözlemlenmektedir (Rosenberg ve Sackett, 1996). Dünyadaki sağlık kuruluşları hasta bakım standartlarını arttırması ve bakım giderlerini düşürmesi sebebi ile KDTU uygulamalarını tıp alanında multidisipliner bir akım olarak da nitelendirmişlerdir (Russell 2010). Perfüzyonistler, perfüzyon makinesi elemanları, sahıp oldukları bilgileri canlı ve güncel tutabilmek için gelişmeleri ve bu konudaki yayınları takip etmekte ve zaman zaman konuyla ilgili bazı araştırmaları yapmaktadırlar (Groom 2015). Ortaya yeni çıkan/cıkarılan bilgi ve belgeleri de takip ederek yeni bulgulara ulaşak ve sahip oldukları bilgilerini yenilemek son derece önemlidir Türkiye'de Perfüzyonistlik alanında bu tür araştırma olmadığı için, bu çalışmayı yapmaya karar verdik. Bu çalışmada perfüzyonistlerin kanıta dayalı bilgi gereksinimlerinin, çalışma tutumlarının ve özyeterliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma; Türkiye'de iki yıl ve üzerinde tecrübe sahibi olan sahadaki mevcut çalışan klinik perfüzyonistlerden 106 gönüllü kişinin anketimize katılımıyla yürütüldü. Veri toplama tekniği olarak anketten yararlandık. Anketimizde toplam 49 soru oluşturduk ve soruları beş bölümde gruplandirdik. A bölümü Demografik bilgi, B bölümü Mesleği Bilgi durumu, C bölümü Tutum durumu, D bölümü Beceri durumu ve E bölümü Özyeterlilik durumudur. Araştırma sonucunda Türkiye'deki çalışan perfüzyonistlerde eğitim seviyesi yüksek olanlar ve eğitim siviye düşük olanların kanıta dayalı bilgi durumu ve tutumu farklılık göstermektedir. Yabancı dil bilenler (İngilizce) ve bilmeyenlerin KDTU bilgi durumlarında fark gözlemlendi. Ancak yabancı dil bilenler ve bilmeyenler arasındaki KDTU tutum durumlarında fark gözlemlenmedi. Yine, çalışılan kuruma göre de KDTU arasında farlılık gözlemlendi. Araştırmalar göstermiştir ki sağlık profesyonellerinin kanıta dayalı tıp uygulamaları ile ilgili bilgi, tutum durumları ve özyeterlilikleri, eğitim seviyesi arttıkça daha etkin hale gelmektedir. Anahtar Sözcükler: Türkiye'deki perfüzyonistler; Kanıta Dayalı Tıp Uygulamaları, Tutumlarının ve yeterliklerinin değerlendirilmesi