İnsani gelişme ve gelir dağılımı üzerine panel veri analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İKTİSAT, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE GÜNDOĞAN

Danışman: Rüya Ataklı Yavuz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ülkelerin gelişmişlik düzeylerini tespit etmek adına önemli bir ölçüt olan gelir dağılımı adaleti, yıllar itibariyle birçok iktisatçı ve sosyal bilimci tarafından araştırma konusu olmuştur. Ancak gelir adaletsizliğinin gelir seviyesiyle ilişkilendirildiği çalışmalarda çoğunlukla insani gelişme faktörünün analiz dışı bırakıldığı göze çarpmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı gelir dağılımı ve insani gelişme arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Söz konusu kavramlar arasındaki ilişki ve ilişkinin yönünün belirlenmesi, gelir dağılımındaki adaletsizliğin azaltılması açısından politika yapıcılara yol gösterebilir. UNDP tarafından geliştirilen insani gelişme endeksinin bağımlı değişken ve gelir dağılımının göstergesi olarak Gini katsayısının bağımsız değişken olarak ele alındığı çalışmada, seçili 22 OECD ülkesine ait 1990-2021 yılları dönemi verileri kullanılmıştır. Çalışma kapsamında uygulanan ampirik yöntemde panel veri analizine dayalı testler kullanılmıştır. Uygulanan panel eşbütünleşme testinden elde edilen bulgulara göre insani gelişme ve gelir dağılımı arasında eşbütünleşme ilişkisi olduğu saptanmıştır. Uzun ve kısa dönem katsayılarının işaretleri göz önünde bulundurulduğunda değişenler arası ilişkinin negatif yönlü olduğu görülmüştür. Ayrıca, Dumıtrescu ve Hurlın (2012) nedensellik testinin bulguları, insani gelişme endeksi ile Gini katsayısı arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğunu işaret etmektedir. Dolayısıyla gelir dağılımında adaletsizlik arttıkça insani gelişme bundan olumsuz etkilenmektedir.