TARİHİ KENT DOKUSUNUN KENTSEL PEYZAJ AÇISINDAN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN İNCELENMESİ: ESKİ TALAS ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKÇE NUR DAĞLI AKKAYA
Danışman: Abdullah Kelkit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kent dokusuna ait tarihî değerleri yenileme, geliştirme ve koruma çalışmalarındaki temel amaç; kentsel peyzajın, mimari niteliklerin ve kültürel değerlerin korunması, sürekliliğinin sağlanması ve güncel ihtiyaçlar doğrultusunda canlandırma çalışmalarının yapılmasıdır. Bu çalışmada Kayseri ili Talas ilçesine ait Eski Talas bölgesinin tarihi dokusunun peyzaj mimarlığı bakış açısıyla incelenmesi, değerlendirilmesi ve geleceğe aktarılabilmesi için stratejilerin geliştirilmesi ve önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Bu bağlamda çalışma alanının doğal yapısı, tarihsel gelişimi, sosyo-kültürel ve ekonomik özellikleri, tarihi yapıları ve alana ait peyzaj özellikleri değerlendirme kapsamına alınmıştır. Yapılan bu çalışmada üç aşamalı bir yöntem izlenmiştir. Birinci aşamada kentsel dokunun mevcut durumu ve değişiminin incelenmesi amacıyla yazılı kaynaklardan literatür taraması yapılmıştır. İkinci aşamada SWOT analizi yapılarak çalışma alanı ile ilgili güçlü yönler– zayıf yönler, fırsat ve tehditler tespit edilmiştir. Üçüncü aşamada ise Talas tarihi kent dokusunun peyzaj mimarlığı açısından sürdürülebilirliğinin sağlanabilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir. Çalışma alanı olarak seçilen Eski Talas bölgesindeki Tablakaya, Han, Harman ve Kiçiköy Mahalleleri; tarihsel süreçte farklı etnik kökenden topluluklara ev sahipliği yapması nedeniyle sahip olduğu kültürel miras değerleriyle kentsel dokuya en çok katkısı olan alanlardır. Bu alanlarda bahçeli konutlar ve bağlar, arkeolojik kalıntılar, tarihi meydanlar, çeşmeler ve işlevlendirilmiş tarihi yapılar gibi kentsel unsurlar günümüze kadar varlığını koruyabilmiştir. Çalışmanın bulguları; Talas tarihi kent bölgesine ait geleneksel doku ve kültürel mekanların sürdürülebilirliğinin sağlanması için çevresi ve peyzaj alanları ile birlikte ele alınması, âtıl kalmış bölgelerin doğru peyzaj uygulamaları, planlama ve yönlendirme işlemleriyle işlevselleştirilmesi, tarihi silüeti bozan teknik düzenleme ve elemanlar için geleneksel dokuyla uyumlu çözümlerin benimsenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Tarihi Doku, Kentsel Peyzaj, Tarihi Kent, Geleneksel Doku, Eski Talas, Sürdürülebilirlik