PROSOSYAL KURAL İHLALİ DAVRANIŞININ ÖNCÜLLERİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ÇALIŞMA: OTEL İŞLETMELERİNE YÖNELİK BİR UYGULAMA
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÖZDE DURMAZ
Danışman: Gülten Gümüştekin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmada hizmet sektörü çalışanlarının prososyal kural ihlali davranışını ölçen prososyal kural ihlali davranışı ölçeğinin geliştirilmesi ve geliştirilen ölçeğin test edilerek; prososyal kural ihlali davranışının öncüllerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın alan araştırması iki aşamada tamamlanmıştır. İlk aşama olan ölçek geliştirmede, karma yöntemden yararlanılmıştır. Ölçek geliştirmenin ilk aşamasında 37 otel çalışanı ile mülakat tekniği kullanılarak nitel araştırma yapılmıştır. Ölçek geliştirmenin ikinci aşaması olan ilk verinin toplanması çerçevesinde 200; test tekrar ve paralel form güvenirliği kapsamında 182 otel çalışanından anket tekniği kullanılarak veriler toplanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında ise, geliştirilen prososyal kural ihlali davranışı ölçeği kullanılarak hizmet sektöründe prososyal kural ihlali davranışının öncülleri araştırılmıştır. Araştırmanın verileri Bursa'da "Turizm Otel İşletme Belgesi" almış 4 ve 5 yıldızlı otellerde çalışan 402 otel çalışanından anket tekniği ile elde edilmiştir. Verilerin analizinde MAXQDA, SPSS 22, Lisrel 9.1 ve Smart PLS v3.2.7 programları kullanılmıştır. Prososyal kural ihlali davranışının öncülleri yapısal eşitlik modeliyle test edilmiştir. Risk alma eğilimi, prososyal motivasyon ve görevin kimliğinin prososyal kural ihlali davranışının öncülleri olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak prososyal kural ihlali davranışı örgüt yanlısı ve müşteri yanlısı olarak gerçekleşmektedir. Prososyal kural ihlali davranışının ortaya çıkmasında da bireysel faktörler olan personelin risk alma eğiliminin ve prososyal motivasyonunun etkilerinin bulunduğu görülmüştür. Bununla birlikte, örgütsel faktör anlamında eksiksiz hizmet sunumunun bir göstergesi olan görevin kimliğinin çalışanların örgüt yanlısı prososyal kural ihlali davranışı sergilemelerini etkilediği tespit edilmiştir.