Osmanlı'da Deniz Mayıncılığının Gelişimi ve 1915 Çanakkale Boğaz Savunmasındaki Rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Askeri Tarih, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hüseyin Arabacı
Danışman: Murat Karataş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Deniz Mayınları, muharebe silahı evsafını 19. Yüzyıl ortasından itibaren kazanmış ve deniz Harbi'nde gemiler için etkili bir tahrip ve tehdit unsuru olarak kullanımı dünyada kısa sürede yaygınlaşmıştır. Devletlerin deniz mayınlarını envantere kazandırma ve geliştirme çabasında Osmanlı Devleti de yer almış ve bu kapsamda tedarik, üretim ve teşkilat yapısını oluşturmaya gayret edilmiştir. Sahip olduğu geniş coğrafyasındaki sahillerin korunması amacı ile Osmanlı için büyük önem arz eden deniz mayınlarının uygulama alanları; Çanakkale ve İstanbul Boğazları, Selanik, Golos ve İzmir gibi merkezler olmuştur. 20. Yüzyılın ilk çeyreğinde deniz mayınlarındaki gelişim ile kıyıdan kontrollü sabit mayınların yerine münferit olarak atılabilen otomatik mayınların da kullanımını yaygınlaştırmıştır. Osmanlı Devleti'nde de bu kapsamda otomatik mayınlar kullanıma sokulmuştur. Özellikle Osmanlı-İtalya Harbi (1911-1912)'nde ağırlıklı olarak otomatik mayın türü kullanılmış ve Çanakkale Boğazı'nda icra edilen mayın faaliyetleri, 1915 Çanakkale Boğaz Savunması öncesinde bu mayın türünün akıntılı sularda ve boğaz gibi yerlerde kullanımı ile ilgili önemli tecrübelerin kazanılmasını sağlamıştır. Çanakkale Boğaz Savunmasında mayın hatları haricinde "serseri mayın" olarak tabir edilen mayın türü de kullanılmış ve Birleşik Filo gemilerinin en çok çekindiği unsurların başında gelmiştir. 18 Mar 1915 tarihinde Birleşik Filo'nun mağlubiyetine yol açan faktör; kıyı bataryası ve projektör desteği ile deniz mayınları olmuştur. Çanakkale Cephesi'nde muharebelerin başlangıcından cephenin tahliyesine kadar aralıksız olarak kullanılan bir muharebe silahı olarak Dünya Savaş Tarihi'nde yerini, 1904-1905 yılındaki Japon-Rus Savaşı'ndan sonra Birinci Dünya Savaşı'ndaki sonuca etkisi nedeni ile yeniden almıştır. Anahtar Kelimeler: Deniz Mayınları, Serseri Mayın, Osmanlı Devleti, Çanakkale Muharebeleri