Manisa Soma'da Bulunan Türk Devri Yapıları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Gamze İlhan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MESUT DÜNDAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu Araştırma, Manisa Soma ilçesinin, tarihi gelişmelerini ve bu gelişim sırasında oluşturulmuş anıtsal mimarisini konu almaktadır. İlk Türk yerleşimleri Selçuklu dönemi ile başlamış ancak mimarlık faaliyetleri Geç Osmanlı döneminde artmıştır. Bu nedenle incelediğimiz yapıların çoğu Geç Osmanlı dönemine aittir. Araştırmalar sonucunda Soma'da günümüze ulaşmış altı adet cami, üç adet han, iki adet hamam, altı adet çeşme ve bir adet çamaşırhane tespit edilmiştir. Söz konusu, yapıların tarihi, mimari, plan, malzeme ve süsleme özellikleri üzerinde durularak ele alınmıştır. Eserler mimari özelliklerine dikkat edilerek katalog şeklinde incelenmiştir. İncelenen yapıların büyük bir bölümü, kendi döneminin mimari özelliklerini yansıtmasının yanında, malzeme- teknik kullanımda yerel tercihler ön planda tutulmuştur. Yapılarda belirleyici olan ana malzeme kaba yonu ve moloz taş ile örtü sisteminde ahşap belirleyici malzeme olmuştur. Camilerdeki, strüktürel elemanlar oldukça sade ve basit bir formda ele alınmıştır. Bölgedeki camilerin dış cephelerinde sade hatlar devam ettirilmiştir. Fakat Emir Hızır Bey Cami, Damgacı Cami ve Kırkoluk Cami'nin harim ve son cemaat yerindeki kalem işi süslemeleriyle Anadolu'daki en önemli camilerden sayılabilir. Soma kenti mimari açıdan çok zengin olmamakla birlikte incelenmeye değer eserler bulunmuştur. Bu eserlerin Türk-İslam sanatındaki önemi belirlenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak, bu çalışma ile bölgenin tarihini, kültürel ve sosyal yapısını ortaya koyan mimari eserler, bilimsel açıdan değerlendirilmeye çalışılarak, Türk Sanat tarihi bakımından taşıdıkları önem vurgulanmaya çalışılmıştır.