Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ENES OSMAN
Danışman: Umur Önal
Özet:
Avrupa ıstakozu (Homarus
gammarus) stokları Türkiye sularında son 20 yılda oldukça azalmıştır. Bu türün
avcılık yolu ile üretimi miktarı 2003 yılında 25 ton olurken 2022 yılında 1.8
ton olarak gerçekleşmiştir. Yüksek ekonomik değerine bağlı olarak bu tür
üzerindeki aşırı avcılık baskısı, türün üreme yaşına geç ulaşması ve doğada
larvaların düşük hayatta kalma oranları ıstakozun doğal stoklarını olumsuz
etkileyen en önemli faktörlerdir. H.
gammarus stoklarında 40-50 yıl önce Avrupa’da tecrübe edilen benzer azalma,
başta İngiltere olmak üzere, çeşitli Avrupa ülkelerinde ıstakozların akuakültür
yolu ile üretimlerinin temel nedeni olmuştur. Bu çalışma Türkiye’de azalan
ıstakoz popülasyonlarının akuakültür yolu ile desteklenmesine yönelik olarak
planlanmıştır. İlk aşamada ıstakoz larvası yetiştiriciliği yapılmış ikinci
aşamada ise jüvenil ıstakozların büyüme ve hayatta kalma oranları
incelenmiştir. Larva yetiştiricilik çalışması amacıyla biyolojik filtrasyon
içeren kapalı devre bir sisteme entegre 100 litre hacminde 3 adet silindir-konik
tank kullanılmıştır. Her bir tanka 150 adet yumurtadan yeni çıkmış larvanın stoklandığı
bu çalışmada (toplam 450 larva)
larvaların büyüme ve hayatta kalma oranları IV evre sonuna kadar tespit
edilmiş ve deneme larvalar IV. evreye ulaşınca sona erdirilmiştir. İkinci
denemede farklı yemlerin jüvenil ıstakoz büyümesi ve hayatta kalması üzerindeki
etkileri incelenmiştir. Büyüme denemesine larvalar bentik aşamaya geçtikleri IV.
evreden sonra başlanmıştır. Bu amaçla mollusk (M) veya crustacea (C) içeren 2
farklı yaş yem ile ticari levrek yemi (L) olmak üzere toplam 3 farklı yem
kullanılmıştır. Her bir uygulama için 45 adet olmak üzere toplamda 135 adet
ıstakoz kullanılmıştır. Larval yetişiricilik denemesinde IV. evre larvalarının
ortalama karapaks uzunluğu ve toplam uzunluğu sırasıyla 5,255±0,052 mm ve
13,027±0,486 mm olarak tespit edilmiş ve tanklar arasında karapaks boyu ve
total boy bakımından istatistiksel açıdan önemli bir fark bulunmamıştır
(p>0.05) ve ortalama hayatta kalma oranı %13.11 olarak bulunmuştur. Istakoz
jüvenillerinin büyütme denemesinde en büyük karapaks boyu 1,371±0,023 cm ile C
ile beslenen grupta bulunurken, M ve L ile beslenen gruplarda karapaks uzunluğu
sırasıyla, 1,251±0,039 cm ve 1,187±0,095 cm arasında değişiklik göstermiştir.
102 gün süren besleme çalışması sonucunda jüvenil ıstakozların ortalama hayatta
kalma oranları, krustase bazlı yemle beslenenlerde %98.7, mollusk bazlı yemle beslenenlerde %80
ve levrek bazlı yemle beslenenlerde %53.3 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada elde
edilen sonuçlar, gelecekte H. gammarus
türü için başarılı stoklama programlarının oluşturulması ve yetiştiricilik yöntemlerinin
geliştirilmesine yönelik önemli bir adım olarak nitelendirilebilir.