Kuraklık Stresi altındaki iki buğday varyetesinde Rosa canina L. ekstraktının antioksidan aktivite Üzerine etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE BALTACIER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): OKAN ACAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kuraklık stresi dünya tarım arazilerinin %45'ini etkiler. Bu durum ürün verimliliğinde diğer streslerden daha fazla yıkıcı etkiye neden olur ve azaltır, fotosentezi kısıtlayarak bitki büyüme ve gelişimini olumsuz etkiler. Ayrıca hücre bölünme oranını, yaprak alanını, kök ve gövde büyümesini kısıtlayarak verimliliği azaltır. Reaktif oksijen türleri ve antioksidan savunma sistemi buğdayın kuraklığa dayanıklılığında seçici kriterler olarak kabul edilmektedirler. Diğer yandan, Kuşburnu gibi tıbbi ve aromatik bitkilerin halk arasında geleneksel kullanımları iyi bilinmekle birlikte; deniz yosunu ekstraktlarının ve Moringa oleifera gibi bitkilerin tarım bitkilerinde kuraklık stresinin etkisinin giderilmesinde biyostimülant olarak kullanım pratiklerine sahip olduğu gösterilmiştir. Tamamlanan tez araştırmamızda, ticari olarak kullanılan bitki aktivatörleri ve sentetik elisitörler yerine kuşburnu gibi doğal ve ekonomik potansiyele sahip kuşburnu meyve ekstraktının kuraklığa duyarlı çeşit Sultan-95 ve kuraklığa dayanıklı Tosunbey buğday çeşitleri için kuraklık stresine toleransta doğal bir aktivatör olarak kullanıp kullanılmayacağı araştırılmıştır. Bu tez çalışmasında kuşburnu meyve ekstraktı %20'lik konsantrasyonda in vivo olarak yetiştirilen 21 günlük buğday fidelerine uygulanarak, bu bitkilerdeki toplam klorofil, toplam protein, lipit peroksidasyon (TBARS), hücre zarı geçirgenliği ve antioksidan enzim aktiviteleri (Süperoksit dismütaz (SOD), peroksidaz (POX), katalaz (CAT) üzerine etkileri araştırılmıştır. Kuşburnu bitkisi yüksek derecede antioksidan aktiviteye sahip olması ve yapılan araştırılmalarda kanser tedavilerinde ve nötrofillerin solunumundaki rolüne kadar geniş bir yelpazede dahi kullanılmasıdır. Buğday ise, dünya genelinde besin için stratejik bir gıda kaynağı olması nedeniyle seçilmiştir. Kuraklık zararının iyileştirilmesinde, Rosa canina (Rc) uygulamasının her iki genotipteki ilk indükleyici etkisi 7. günde gözlenmiştir. Kuraklığa toleranslı Tosunbey'in SOD aktivitesi 7. günde stres altında Rc uygulamasıyla artarken 14. günde azalmıştır. Ancak Sultan-95'te her iki uygulama gününde de azalmıştır. H2O2 süpürücüleri olan CAT ve POX aktiveteleri ise stres altında R. canina uygulamasıyla Tosunbey'de artmıştır. Fakat Sultan-95'te sadece CAT aktivitesiyle artmıştır. Bu durum kuraklık zararının azaltılmasında veya iyileştirilmesinde Rc ekstraktının duyarlı çeşitlerde biyostimülatör olarak kullanımının olanaklı olabileceğine işaret etmektedir.