Sağlıkta dijitalleşme sürecinde yaşlıların e-sağlık uygulamalarını kabulü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİLGİSAYAR VE ÖĞRETİM TEKNOLOJİLERİ EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: REŞAT ÜNER
Danışman: Levent Çetinkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, sağlıkta dijitalleşme sürecinde yaşlıların e-sağlık uygulamalarını kullanım düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırma tarama deseninde modellenmiş olup, araştırma kapsamında yaşlı bireylerin e-sağlık uygulamalarını kullanma kabul düzeylerinin belirlenmesine yönelik bir ölçek geliştirilmiştir. Çalışmada 1007 yetişkine ulaşılmış olup hatalı ve eksik veriler çıkarılarak, 901 kişinin verisi araştırmaya dahil edilmiştir. Okuma yazma bilmediği için veya e-sağlık uygulamasını kullanmadığı için ölçek verisi alınamayan 216 kişi ölçek analizlerine dahil edilmemiştir. Birinci aşamada 417 katılımcı grubuyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmış olup ölçeğin 6 alt boyut ve 40 maddeden oluştuğu belirlenmiştir. Yapılan AFA sonrası ölçek 268 yetişkine uygulanmış ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucu 6 faktörlü yapı doğrulanmıştır. Ölçeğin tamamı için Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı 0.96; her alt boyut için Cronbach Alfa katsayısı sırasıyla 0.95, 0.96, 0.90, 0.86, 0.84 ve 0.82 olarak hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda güvenilir ve tutarlı bir ölçek elde edilmiştir. Toplanan veriler Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U ve Bağımsız örneklemler t testleri ile analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda 65 yaş ve üstü bireylerin e-sağlık uygulamalarını kabul düzeylerinin cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim, kiminle yaşadıkları, internet kullanım süreleri ve Merkezi Hekim Randevu Sistemi (MHRS) kullanım durumları gibi değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılaştığı bulgusuna ulaşılmıştır (p<.05). Çalışma kapsamında teknolojik cihaz kullanırken yardım aldığını belirten yaşlıların, yardım alırken kişisel verilerini üçüncü şahıslarla paylaşmaları, gizlilik ve güvenlik konuları ile ilgili olası sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu sebeple e-sağlık uygulamalarının kullanımına yönelik bilgilendirici eğitim ve faaliyetlerin yürütülmesi faydalı olacaktır. Ayrıca, bu eğitimler sayesinde e-sağlık uygulamalarını kullanırken hata yapmaktan korktuğunu ve kullanmayı bilmediğini belirten yaşlıların daha konforlu ve güvenli teknoloji deneyimi sağlanabileceği düşünülmektedir. Bunların yanında teknolojik cihaz kullanırken sağlık sorunları sebebiyle uygulamalardaki yazıları okuyamadığını belirten yaşlılar için geliştirilecek uygulamaların kullanıcı dostu olması ve geri bildirimlerin dikkate alınarak uygulamaların geliştirilmesi önerilmektedir.