Açık alanda sofralık domates üretiminin ekonomik analizi: Çanakkale ili merkez ilçe örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARIM EKONOMİSİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EYLEM DURMUŞ

Danışman: Arif Semerci

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çanakkale ili, domates üretim alanında %4,82, üretim miktarında %4,57'lik pay ile Türkiye'de 3. sırada yer almaktadır. İl ekonomisine getirisi bakımından birinci sırada yer alan sofralık domates, ilin bitkisel üretim değerinin %13,50'sine ve sebze üretim değerinin %42,30'una katkı yapmaktadır. Bu araştırmada, Çanakkale ili Merkez ilçede yer alan işletmelerde açık alanda sofralık domates üretiminin ekonomik analizinin yapılması amaçlamıştır. Araştırmada kullanılan veriler, Tabakalı Örnekleme Yöntemi'ne göre belirlenen 99 adet sofralık domates üretimi yapan işletmeden elde edilmiştir. İncelenen işletmelerde, sofralık domateste ortalama ekim alanı 18,17 da olup, birim alandan elde edilen verim 7.109,18 kg/da olarak tespit edilmiştir. Bu bağlamda, sofralık domatesin ortalama üretim değeri 7.322,45 TL/da olarak hesaplanmış, en yüksek üretim değeri ise 7.838,47 TL/da ile dördüncü grup işletmelerden elde edilmiştir. Bu araştırmada birim alanda sofralık domates üretim maliyeti 6.360,96 TL/da olup, en yüksek ürün maliyeti 6.733,50 TL/da ile dördüncü grup işletmelerde gerçekleşmiştir. İşletmeler geneli dikkate alındığında, birim alanda sofralık domateste brüt kâr 1.483,38 TL/da, net kâr 961,49 TL/da olarak hesaplanmıştır. En yüksek net gelir 1.104,97 TL/da olup, dördüncü grup işletmelerde sağlanmıştır. Sofralık domates üretim miktarına ilişkin Cobb-Douglas üretim fonksiyonunda yer alan faktörlerin üretim elastikiyeti katsayıları toplamı 0,96'dır. Tahmin denkleminde yer alan üretim faktörleri arasında en yüksek marjinal etkinlik katsayısı 13,08 ile saf gübre değişkeni olup, bu değişkeni 9,59 katsayısı ile işgücü faktörü izlemiştir. Yapılan araştırma, incelenen işletmelerde sofralık domates üretiminden elde edilen gelirin artırılmasında; rasyonel girdi kullanımına ağırlık verilmesi, üretim girdileri tedarikinde ve özellikle ürün pazarlanması üretici örgütlerinin aktif rol almalarının özel önem arz ettiğini ortaya koymuştur.