İstanbul'da Arazi Kullanım Değişiminin Biyoklimatik Konfor Şartlarına Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞEGÜL OĞUL
Danışman: Faize Sarış
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nüfusun büyük bir kısmının yaşadığı metropoller, sundukları avantajlar kadar, çevre koşullarına verdikleri zararla da odak noktasına alınan merkezler haline gelmiştir. Türkiye'nin en büyük metropol kenti olarak bilinen ve koşulları itibariyle avantajları/dezavantajları bir arada barındıran, İstanbul bu araştırmanın çalışma sahasını oluşturmaktadır. Yaşamsal ve yönetimsel zorluklar getiren yoğun nüfuslu bir kentte "arazi kullanımı değişimi biyoklimatik konfor şartlarını nasıl etkiler? " sorusu ekseninde çalışma amacı belirlenmiş olup, bu amaç doğrultusunda, zamansal ve mekânsal değişim perspektifi üzerinden incelemeler yapılmıştır. CORİNE yıllarını kapsayan 28 yıllık dönem için FES indisi ve biyoklimatik konfor sınıflandırması kullanılarak hesaplamalar yapılmış, bunların sonuçları ArcGİS 10.5 programında arazi kullanım haritalarıyla karşılaştırılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulgulara göre, yıllık ortalama sıcaklıkların ve rüzgâr hızının arttığı, yıllık ortalama nisbi nem değerlerinin fazla değişmediği ancak değerlerin genellikle yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yapılan trend analizleri sıcaklıkların yükseldiğini ancak nemlilikte kayda değer değişikliğin olmadığını göstermiştir. Yıllık FES analizlerinde soğuk ve serin stresinin yaşandığı, konforlu ay sayısının yıllar itibariyle değişkenlik gösterdiği ve aylık FES konfor sonuçlarına göre ise Mayıs ve Eylül aylarında da görülmeye başladığı ve biyoklimatik açıdan konforlu şartların bahar aylarına kaydığı belirlendi. Nüfusun ve sanayinin fazla olduğu güney ilçelerde sıcaklık ve FES değerlerinde artma, rüzgâr hızında azalma tespit edilmiştir. Arazi kullanım değişimi ile konfor indisleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi sonucunda, konfor koşullarında yıllık bazda önemli değişiklikler görülmezken, aylık analiz sonuçlarında farklar elde edildi. Bu farklılıklar yaz ve kış mevsiminde, yapay yüzeylerde çevresine göre ısınma olarak gözlenirken, diğer arazi kullanım sınıflarında belirgin bir değişim yönü sergilemedi. Sonuçlar, biyoklimatik konfor üzerinde nüfus, yerleşme ve arazi kullanım değişiminin etkili olduğunu ama belirleyici olmadığını, iklimsel değişikliklerin sürece daha hakim olduğunu göstermektedir.