Astragalus membranaceus L. Türünün Kök Ekstraktının Allium cepa L. ve Vicia faba L. Bitkileri Üzerinde Genotoksik Etkilerinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM AKKURT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): CÜNEYT AKI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tamamlanan tezde, ülkemizde halk tarafından yaygın bir şekilde kullanılan Astragalus (geven) kök özütlerinin aşırı dozlarının genotoksik etkilerinin bitkisel genotoksisite testleri ile belirlenmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırmada Astragalus kök ekstraktlarını uygulamak için test deneme bitkisi olarak Allium cepa L. ve Vicia faba L. bitki türleri kullanılmıştır. Astragalus bitkisinin farklı dozlardaki genotoksik etkileri kök ucu hücreleri ve mitotik indeks testleri ile belirlenmiştir. Deneme bitkilerine yapılan uygulamalar sonucunda Astaragalus bitkisinin kök özütlerinin farklı dozlarında ve uygulama sürelerinde mitotik indekste (MI) değişim gözlenmiştir. Kök ucu hücre testi sonucunda gözlenen kromozom aberasyonlarında en fazla karşılaşılan anormallikler düzensiz profaz, metafazda tabla kayması, anafazda kutup kayması, kromozom kırıkları ve telofazda kutup kayması olarak görülmüştür. Kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, Astragalus özütünün 3 kapsül uygulamasından 48 saat sonra Allium cepa kök uçlarında mitotik indeksteki en fazla düşüş % 60, Vicia faba türünün kök uçlarında 3 kapsül uygulamasından 48 saat sonra mitotik indeksteki en fazla düşüş % 53,95 olarak belirlenmiştir. Aynı şekilde bu grupta A. cepa türünde kromozomal anormalliklerin gözlenme yüzdeleri % 25 düzensiz profaz, %37 anafazda kutup kayması, %32 metafazda tabla kayması, % 26 telofazda kutup kayması olarak belirlenmiştir. V. faba türünde kromozomal anormalliklerin gözlenme yüzdeleri % 34 anafazda kutup kayması, % 28 metafazda tabla kayması, % 33 telofazda kutup kayması olarak belirlenmiştir. Çalışmamızın sonucunda, Astragalus'un tıbbi bitki olarak doğadan toplanarak tüketilmekte olan ve piyasada farklı firmalara ait olarak ticari formda hap şeklinde satılmakta olan preparatlarının kullanımında artan dozların ve kullanım sıklığının model bitkiler üzerinde sitotoksik ve genotoksik etkiye neden olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle bu tür bitki özütlerinin kullanımında bilinçli olunması ve doz aşımına gidilmemesinin gerekliliği ortaya konulmuştur. Anahtar sözcükler: Astragalus, Genotoksisite, Allium cepa, Vicia faba, Kök Ucu Hücreleri Testi, Mitotik İndeks