LİVÂ’Î’NİN MESÂ’İB-NÂME-İ EBRÂR’I (İNCELEME-METİN-DİZİN)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, İnsan Ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevim Alkan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Gülgün Erişen Yazıcı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr, Livâ'î'nin Hüseyin Vâ'iz-i Kâşifî'nin Ravzatü'ş-Şühedâ adlı eserini esas alarak ve Fuzûlî'nin Hadîkatü's-Sü'edâ'sının da etkisinde kalarak mensur olan Hadikatü's-Sü'edâ'yı nazma aktardığı eseridir. Eser, birçok farklı kaynaktan yararlanıldığı ve ilavelerin de yapıldığı manzum bir maktel-i Hüseyin metnidir. XVIII. yüzyılın sonlarında telif edilen eserin tek nüshası mevcuttur. Bu nüsha, Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi Yazma Bağışlar Koleksiyonu'nda 07737 arşiv numarası ile kayıtlıdır. Eser, 358 varak ve 17 satırdan müteşekkildir. 11 bent ve 11. 883 beyitin yer aldığı Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr, 111 kaside, 27 mesnevi, 15 gazel, 9 kıt'a ve 1 müseddesten oluşmaktadır. On bap üzerine kurulan eser, peygamberlerin ahvâlleri ile başlayarak Kerbela hadisesi ve sonrasında yaşanan olaylar ile son bulmaktadır. Çalışmada, Hüseyin Vâ'iz ve eseri Ravzatü'ş-Şühedâ, Türk Edebiyatında Ravzatü'ş-Şühedâ tercümeleri ve Hadîkatü's-Sü'edâ tesirinde yazılmış makteller hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Daha sonra Livâ'î'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri üzerinde durulmuş ve eser, şekil, dil ve muhteva özellikleri açısından incelenmiştir. Ayrıca Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr'ın Ravzatü'ş-Şühedâ ve Hadikatü's-Sü'edâ ile genel bir mukayesesi yapılmıştır. Mesâ'ib-nâme-i Ebrâr'ın eldeki tek tam nüshası esas alınarak çeviri yazı yöntemiyle aktarımı yapılmış ve çalışmadan elde edilen verilerin sonuçları değerlendirilerek çeşitli tespitlerde bulunulmuştur. Ayrıca çalışmanın sonuna yer ve şahıs adlarından oluşan bir özel adlar dizini de eklenmiştir.