GENETİĞİ DEĞİŞTİRİLMİŞ ORGANİZMALARIN (GDO) İSLÂM HUKUKUNA GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA DOĞDU
Danışman: Mustafa Boran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO),
laboratuvar ortamında, bu alanda uzman olan kişiler tarafından çeşitli teknik
ve yöntemler ile canlı olarak değerlendirilen bir üründen, gerekli olan ve
tercih edilen gen veya genleri alarak başka bir canlıya transfer etme ve bunun
sonucunda ortaya çıkan yeni ürüne denilir.
Her geçen gün artış gösteren dünya nüfusu ve
aynı zamanda gelişen ve yenileşen teknolojik gelişmeler, genetiği değiştirilmiş
organizmaların (GDO) hızla ilerlemesine ve gelişmesine katkıda bulunmaktadır.
Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO)doğrudan ya da dolaylı yollardan
insanların kullanım alanlarına girmekte ve günden güne de insan hayatının
vazgeçilmez bir parçası olma yolunda hızla ilerlemektedir. Her geçen gün hızla
artan tüketim miktarı, insanların fazla gıdaya az maliyet ve az emek ile ulaşma
hırsı günden güne artmakta ve bu ürünler ister istemez insanların pazar
alanlarında yerini almaktadır.
Bu alanda uzman olan kişiler, hastalıklara karşı
dirençli, az üründen çok ürün elde etme, istenilen koşulda ve istenilen iklim
alanında yetiştirme vb. alanlarda ürün yetiştirmek için çeşitli alternatifler
ve çeşitli teknikler geliştirmişlerdir. Genetik yapı değiştirme alanında ciddi
oranda yol katetmişler ve ürünlerin genetik yapılarında yaptıkları değişimler
ile ürünlerin kalite, dayanıklılık, miktar, vb. alanlarında önemli başarılar
elde etmişlerdir.
Genetik yapı itibariyle değiştirilen ve ilk
ticareti yapılan domates bitkisi örnek olarak verilebilir. Bilim insanları
domates bitkisinin genetiğinde yaptıkları çalışmalar ile yeni domates fideleri
üretmişler ve üretilen yeni domateslerin verimlilik oranının fazla olduğu,
hastalıklara karşı dirençli olduğu, dayanıklılık ve raf ömrünün uzun olduğu
gözlemlenmiştir.
Genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), genel
olarak bitkisel bazlı ürünlerde kullanılmasının yanı sıra bazı hayvansal
ürünlerde ve sağlık sektöründe de kullanım alanlarına sahiptir. Genetik yapı
itibariyle değiştirilen ürünlerin ekosisteme karşı fayda ve zararlarının, sebep
ve sonuçlarının neler olduğu konusunda insanların bilgi sahibi olması
gerekmektedir.
Genetiği
değiştirilmiş organizmaların (GDO) İslam hukukuna göre değerlendirilmesi adlı
tez çalışmamızda, genetik yapı itibariyle değiştirilen ve bunun sonucunda elde
edilen ürünün İslam hukuku açısından bir değerlendirmeye tabi tutulması helal
ve haramlığının araştırılması öngörülmektedir. Yapılan araştırmalarda İslam
hukuku kitapları, bu konularla ilgili tez, makale, dergi, sempozyum, bildiri,
vb. materyallerden istifade edilmiştir. Genetik yapısında değişim yapılarak
elde edilen ürünün, insan sağlığı açısından değerlendirilmesi ve doğrudan ya da
dolaylı olarak etki ve tepkilerinin araştırılması ve bu konuda insanların
bilinçlendirilmesi amaçlanmaktadır.
Gayret bizden Tevfik Allah’tandır.
Anahtar
kelimeler: istihale, istihlak, tağgir, cellale, jelatin, GDO,
organizma,