Hidrodinamik Şok Dalgalarında Viskozite Etkisinin Araştırılması ve Sonuçların Koronal Kütle Atımlarından Sonra Oluşan Şok Dalgalarına Uygulanması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, FİZİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Arzu Kurt

Danışman: Hüseyin Çavuş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şok dalgaları, akışkan özelliklerinin bir denge durumundan diğer bir denge durumuna dönüştüğü geçiş katmanlarıdır. Şoklar, yerel ses hızından daha büyük akış hızlarının bulunduğu gaz dinamiği, akışkanlar mekaniği, aerodinamik, astrofizik, Güneş fiziği ve uzay fiziğinde sık sık karşımıza çıkar. Şok dalgaları Navier-Stokes denklemleri olarak da adlandırılan korunum yasaları ile incelenebilir. Bu eşitlikler akışkan hareketini karakterize eden non-lineer denklemlerdir. Analitik çözümlere ulaşılması çoğu zaman mümkün olmadığından, sayısal çözümler aramak daha uygundur. Sayısal çözümlerin kalitesi, işlem zamanı ve çözünürlüğü ise işlemlerin yapıldığı bilgisayar sistemi ve kullanılan nümerik çözümleyici ile doğrudan bağlantılıdır. Güneş'ten çıkan yüksek hızlı Güneş parçacıkları gezegen atmosferine çarpar ve bunun sonucu olarak gezegenin Güneş'e dönük tarafında şok dalgası gözlenebilmektedir. Bu tez çalışmasında, CME' ler neticesinde gezegenler arası ortamda oluşan şok dalgalarının incelemesi yapılmıştır. Bu inceleme için viskozite teriminin de dâhil edildiği Navier-Stokes akışkan denklemleri kullanılmıştır. Bu amaca bağlı olarak, viskoziteyi de dikkate alan gerçekçi bir model yardımıyla yapılacak inceleme sonucunda, 13 Aralık 2006 tarihinde meydan gelen CME neticesinde gezegenler arası ortamda meydana gelen şokun Dünya atmosferi ve yakın uzay üzerindeki olası etkileri araştırılmıştır. Bu çalışma Güneş aktivitelerinin Dünya ve yakın uzay çevresine etkilerinin daha detaylı olarak araştırılması çalışmalarına da katkı sağlayacaktır. Tez ileride oluşacak bir CME aktivitesinden sonra meydana gelebilecek ve uzayın fiziksel yapısını büyük oranda değiştirme potansiyeline sahip şok dalgalarının teorik olarak önceden incelenmesine de imkân tanımaktadır.