Kuraklık Stresi ve Orobanche crenata Enfeksiyonuna Maruz Bırakılan Kuraklığa Toleransları Farklı Nohut (Cicer arietinum L.) Çeşitlerinde Antioksidan Savunma Yanıtları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUŞRA ÇALIK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): OKAN ACAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nohut dünya genelinde birçok ülkede yetiştirilen yemeklik baklagiller arasında ikinci sırada yer almaktadır. Besin değeri olarak diğer baklagillere göre daha çok protein içeriğine sahiptir. Nohut bitkisinin yetiştirilmesinde ve veriminde karşılaşılan biyotik stresler arasında fungal hastalıklar ve canavar otu yer alırken abiyotik stresler arasında da kuraklık ve tuzluluk stresleri yer almaktadır. Bununla birlikte, kuraklık dünyanın birçok bölgesinde en önemli abiyotik strestir ve serin iklim baklagillerinde önemli verim kayıplarına sebep olmaktadır. FAO verilerine göre 20 yıl içerisinde dünyada ekilebilir tarım alanlarında kuraklık etkisi artacaktır. Bu bağlamda kuraklığa dayanıklı varyetelerin geliştirilmesine dönük araştırmalar da kaçınılmaz olacaktır. Son yıllarda nohut bitkisinde kuraklıkla ilgili sorunları çözmek ve dayanıklı çeşitleri elde etmek için birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalarla nohut bitkisinde kuraklık stresine karşı toleranslı varyeteler geliştirilmiştir. Buna karşın, bu varyetelerin sayısı azdır ve birçok varyetenin kuraklığa toleransı bilinmemektedir. Nohut üretiminde biyotik stresler tüm stres etmenleri içerisinde %48'lik bir paya sahiptir. Nohut bitkisi için bir biyotik stres kaynağı olarak sıklıkla Orobanche crenata türü rapor edilmekle birlikte bazı kaynaklarda O. foetida ve O. aegyptiaca türlerinden de bahsedilmektedir. Canavar otuna karşı kimyasal, fiziksel/mekanik, biyolojik ve kültürel yöntemlerle mücadele edilmektedir. Ancak canavar otu bitkisi bu yöntemlere karşı her yıl daha dayanıklı ırklar meydana getirmektedir. Literatürde kuraklık stresinin nohut bitkisinin antioksidan savunma sistemine etkileri ile ilgili bilgiler mevcuttur. Daha önce yapılan çalışmalarda kuraklık gibi abiyotik bir stres olan tuzluluğa karşı Orobanşa direnç mekanizmasının bir koruma sağladığı belirlenmiştir. Ancak Orobanche crenata'ya karşı toleranslı çeşitler bulunmadığı ve canavar otuna karşı etkili bir mücadele yönteminin mevcut olmadığı yönünde de raporlar mevcuttur. Diğer yandan canavar otu parazitliği konukçu bitkiler için ikincil bir su stresi kaynağı olmaktadır. Bu bağlamda, canavar otu kaynaklı biyotik stres aynı zamanda kuraklık stresi etkisine de yol açacaktır. Bu araştırmada da kuraklığın özellikle Gökçe çeşidinin gövde dokusunda antioksidan savunma sistemini teşvik etmemesi buna bağlı olarak açıklanabilir. Aslında, çift stres uygulaması Gökçe çeşidinden çok Er-99 çeşidinde lipid peroksidasyonu azaltmıştır. Bu azalış Er-99 çeşidinde antioksidan savunma sistemi ile desteklenmektedir. Sonuç olarak, kuraklığa hassas olduğu bilinen Er-99 çeşidi çift stres uygulaması sayesinde tek başına kuraklığın zararlı etkilerinden korunmada daha etkili bir antioksidan korumaya sahip bulunmuştur.