Primitif Kültürlerin Dışavurumculuğa Etkileri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Murat AVCI

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): HAKAN DALOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

XX. yüzyılın başlarında Afrika sanat biçimleri ve İlkel Okyanusya kültürleri Avrupa entelektüalizmi üzerinde olağanüstü derin bir etki bırakmıştı. Bu etki özellikle Alman dışavurumculuğu ve onunla birlikte çağdaş bir gelişim gösteren Fransa'daki fovizm hareketi üzerinde olmuştu. Kübistlerin plastik mantığında vurgulanmış kompozisyonlar ile Afrika heykelinin plastik biçimlerinin alımlama gücü kabul edilmişti. Bu sentetik ve analitik kübizmin sonuçlarından doğan plastik özgürlük Avrupalı sanatçıların üzerinde ilkel sanata karşı derin bir etki bıraktı.Alman sanatının modern Yeni İlkelcileri olan Die Brücke dışavurumcuları sanatsal ifadelerini İlkel Afrika, Polinezya, Halk Sanatı ve Okyanusya Kültürlerinin arkeolojik ve etnolojik mirasından yararlanmaya yöneltti. Bu yönelim dolayısıyla Almanya'nın içinde bulunduğu savaşın kahramansı olarak yüceltilmediği dolayısıyla idealist felsefenin dışlandığı bir tutum, bir karşı çıkış olarak Almanya'nın militer politikasının dışında yer almıştı. Ancak bu politik koşullar altında dışavurumcu sanatçılar Batı'nın sömürgeci-militarist ve Grek-Roma ülküsünün dışlandığı komünal bir yaşamın örneklendiği ilkel insanın, tinsel dünyasına girerek modern ile ilkeli, uygar ile yabanıl olanı buluşturmuştur. Böylelikle dışavurumcu yapıtlar Batı'nın ilkel sanata ve yaşamına karşı oluşturduğu kültürsüzlük yargılarını ve ilkel kültürlerin üretimlerini küçümsemelerinin altında yatan sömürgeci hegemonyayı sarsmışlardı. Dışavurumcular sayesinde ilkel kültürlerin estetik objelerinin modern XX. Yüzyıl sanatına katkıları, geçmiş ilkel sanatların modern Avrupa sanatının eserleriyle olan bağının ortaya çıkması ile ancak bir anlam ve önem kazanabilmiştir.