Kurağa Dayanıklı ve Duyarlı İki Mercimek Çeşidinde Biyotik Stresin (Orobanche crenata Forsk.) Neden Olduğu Fizyolojik ve Biyokimyasal Değişimlerin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EDA GÜNAY
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): OKAN ACAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bitkiler yaşamları boyunca biyotik ve abiyotik streslere maruz kalmaktadır Bunlardan kuraklık; fotosentetik pigmentlere, membran lipidlerine, proteinlere ve nükleik asitlere zarar veren reaktif oksijen türlerini (ROT) arttırmakta ve "oksidatif strese" neden olmaktadır. Mercimek tarımında kuraklık ve yabancı ot sorunu verimi olumsuz etkilemektedir. Canavar otları ise bitkinin köküne yapışarak ihtiyacı olan su, besin ve mineralleri konukçusundan temin eden yabancı otlardır. Canavar otu kaynaklı enfeksiyon ayçiçeği, domates, biber ve patlıcanda antioksidan enzim aktivitelerini değiştirmektedir. Ayrıca kuraklığa dayanıklı çeşitlerde de antioksidan enzimlerin aktivitesini artırmaktadır. Biyotik stres faktörü olan canavar otu (CO), abiyotik stres faktörü olan kuraklık (%10 PEG 6000) (P) ve bunun ikili kombinasyonu (PCO) 21 günlük mercimek fidelere 7 gün boyunca uygulanmıştır. Uygulamayı takiben 1., 3., 5. ve 7. günde örnekleme yapılmıştır. Örneklerde büyüme parametreleri (kök ve gövde uzunlukları, spesifik yaprak alanı (SYA), pigment miktarı) ve biyokimyasal parametreler (protein miktarları, hücre zarı geçirgenliği lipid peroksidasyononu miktarı (TBARS) ve antioksidan enzim aktiviteleri (SOD, POX, APX, GR, CAT) araştırılmıştır. Kurağa dayanıklı ve duyarlı mercimek çeşitlerinde canavar otu enfeksiyonun etkileri bu yüksek lisans tezi ile ilk defa sunulmaktadır. Büyüme parametrelerine göre incelendiğinde, Çiftçi çeşidinde büyüme tüm stresler ile baskılanmıştır. Sultan 1 çeşidindeyse, büyüme stres uygulamalarından etkilenmemiştir. Sultan 1 çeşidi, Çiftçi çeşidine kıyasla stres uygulamaları sonucunda pigment içeriğini korumuştur ve daha düşük HZG'ye sahip bulunmuştur. Biyokimyasal parametreler incelendiğindeyse, Sultan 1 çeşidinde antioksidan savunmada tüm stres uygulamaları dikkate alındığında CAT ve GR, Çiftçi çeşidinden ise POX'lar öne çıkmaktadır. Sonuçta, kök dokusunda Sultan 1 çeşidi Çiftçi çeşidine kıyasla ilave CAT ve GR aktivite artışlarıyla yüksek antioksidan koruma göstermiştir. Yaprak dokusunda ise Çiftçi çeşidi daha zayıf antioksidan korumaya sahip bulunmuştur. Tüm sonuçlar değerlendirildiğinde, kurağa dayanıklı Sultan 1 çeşidinin fizyolojik ve biyokimyasal olarak Çiftçi çeşidine kıyasla CO ve PCO streslerine daha dayanıklı olduğu, bu dayanıklılığın özelikle kök dokusunda belirginleştiği söylenebilir. Anahtar sözcükler: Antioksidan Savunma Sistemi, Canavar Otu, Kuraklık, Mercimek