Tanzimat Dönemi İstanbul'unda iç güvenlik ve suçla mücadele
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UFUK KILINÇ
Danışman: Ali Sönmez
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tanzimat Dönemi boyunca yaşanan mali sorunlar, iç güvenlik meselesinin zamana yayılmasına neden olmuştur. Bu nedenle İstanbul'da, ilk etapta kavaslar zaptiye askeri olarak istihdâm edilmiştir. İstanbul'da maaşlı ve rütbe esasına dayanan düzende zaptiye askerlerinin kuruluşu 1848 yılını bulmuştur. İç ve dış güvenliğin birbirinden ayrı tutulması, zaptiye ve nizâmiye askerlerinin görev tanımlarının belirlenmesi ve İstanbul'daki karakolhânelerin ordudan zaptiye askerlerine bırakılması önemli gelişmelerdi. Ancak sorunlar nedeniyle İstanbul gibi kalabalık bir şehrin nüfusuna kıyasla zaptiye askerlerinin mevcudu yetersiz kalmış, karakolhânelere yeterli sayıda asker yerleştirilememiş ve askerlerin maaşları verilememiştir. Hükümet, karşılaşılan sorunlara kalıcı çözümler üretememiştir. Bu sorunlar İstanbul'un asâyişine de olumsuz yönde etki etmiş, İstanbul asâyişi halk ve basın tarafından sürekli eleştirilerek, yabancı devletlerin baskısına ve müdahalesine sebep vermiştir. Kısıtlı olanaklara rağmen, halkın istekleri doğrultusunda karakolhânelerin ve nokta alanlarının kurulması, vardiyalar halinde kol gezdirilmesi ve kol sandallarını kullanmak gibi suçla mücâdele anlamında önemli adımlar atılmıştır. Ayrıca birçok alanda çeşitli tenbih, denetim ve yasaklar ile İstanbul'un asâyişi kontrol altında tutulmak istenmiştir. Meydana gelen suç hadiselerinin ardından yapılan işlemler de en az önleyici talimatlar kadar önemli olmuştur. Şahısların sorgulanması, hadiselerin soruşturulması ve hekimlerden yardım alınması iddia ve şüpheleri ortadan kaldırabilmekteydi. Olay yerini inceleme ve şekillendirme gibi çeşitli tekniklerden faydalanılırken, serseri, şüpheli ve sabıkalı şahıslar tespit edilmeye çalışılmıştır. Kontorato, mürûr ve kefil gibi uygulamalara başvurulurken, en etkili girişim Bâb-ı Zaptiye'de tutuklu bulunan şahısların fotoğraflarının çekilmesi ve resimler halinde çoğaltılması olmuştur. Tanzimat Dönemi'nde iç güvenlik alanında önemli düzenlemeler yapılmasına rağmen, Osmanlı Devleti'nin mali sorunlarla, yapılan baskı ve dış müdahalelerle ve yanlış uygulamalar ile aynı anda başa çıkabilmesi mümkün değildi.