Rasch genel als engellilik ölçeğinin (Roads) Türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ KIRAN TAŞER
Danışman: Naile Alankaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Rasch Genel ALS Engellilik Ölçeği'nin (ROADS- Rasch Overall ALS Disability Scale) Türkçeye uyarlanması ve geçerlik ve güvenirliğinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Metodolojik türde yapılan araştırmanın örneklemini 233 ALS hastası oluşturmuştur. Araştırma verileri 15 Kasım 2022- 30 Ocak 2023 tarihleri arasında ''Kişisel Tanılama Formu, Amiyotrofik Lateral Skleroz Fonsiyonel Derecenlendirme Skalası (ALSFRS-R) ve Rasch Genel ALS Engellilik Ölçeği (ROADS)'' kullanılarak elektronik ortamda toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 programı ve ROADS ölçeğinin Rasch analizi için Winsteps yazılımı kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Ortak Maksimum Olabilirlik Tahmini (JMLE), kapsam geçerlik indeksi (KGİ), uyumsuz ve uygun ortalama-kare değerleri, bağımsız t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Bonferroni testi ve Spearman korelasyon analizi yöntemleri kullanılmıştır. Katılımcıların %60,5'i erkek, %52,4'ü 55 yaş ve üzerindedir. Hastaların %86,3'ünün her türlü bakım gereksinimlerinde başkasının yardımına ihtiyaç duydukları ve tanı süre ortalamalarının 5,39±7,00 olduğu bulunmuştur. Yapı geçerlilik analizi sonucunda ölçeğin kişilere yönelik ve maddeye yönelik güvenirlik katsayısı sırasıyla 0,95 ve 0,96 olarak bulundu. Maddelerin INFIT ve OUTFIT değerleri sırasıyla 1,02 ve 0,99 bulunmuştur. ROADS ve ALSFRS-R ölçeklerinin eş zamanlı geçerliliği anlamlıdır ve aralarında pozitif yönlü güçlü bir korelasyon (r=1000, p<0,05) bulunmuştur. Araştırma bulguları sonucunda Rasch Genel ALS Engellilik Ölçeği'nin (ROADS) Türk toplumunda ALS hastaların engellilik düzeyinin değerlendirilmesinde geçerli ve güvenilir olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Amiyotrofik Lateral Skleroz, Rasch analizi, engellilik, geçerlik, güvenirlik