Neomerkantilizm perspektifinde Amerika Birleşik Devletleri'nin kritik madenlere yönelik politikaları ve Türkiye'de uygulanabilirliği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM KÜRŞAT TUNA
Danışman: Soner Karagül
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Binlerce yıldır insanoğlunun yerküredeki medeniyet macerasını madenler isimlendirmiştir. İnsanoğlunun maden kaynaklarına sahip olma ve bunları kullanma becerileri toplumları, yönetimleri, ülkelerin sınırlarını ve çağları değiştirmiştir. Günümüzde ise dünya iklim krizinin neden olduğu yeni bir değişimin eşiğindedir. İklim krizinin aşılabilmesi enerji dönüşümüne, enerji dönüşümünün gerçekleşebilmesi de kritik madenlerin varlığına bağlıdır. Dünya yeni bir çağa, "Kritik Madenler Çağı"na girerken, küresel jeopolitikte yüz yıl önce petrol için karılan kartlar günümüzde kritik madenler için yeniden karılmaktadır. Devletler, yenilenebilir enerjinin jeopolitik sahasının rekabet ve güvensizlik ortamı içerisinde sıfır toplamlı bir mücadeleye girmiş durumdadır. Kritik madenlerin ulusal güvenlik, enerji, ekonomi, endüstri ve teknoloji alanlarındaki önemi artıkça ülkeler bir taraftan varlıklarını sürdürmenin ve refahlarını artırmanın yollarını bulmaya çalışmakta, diğer taraftan kaynak milliyetçiliği tüm dünyada giderek yükselmektedir. Tarih bize ulusal güvenlik için aklın ve kaynakların her ikisinin birden yeterli seviyede olması gerektiğini öğretmiştir. Bu anlamda, ABD'nin kritik madenler güvenliği konusundaki yürürlükteki mevzuatı ve uygulamadaki politikaları önümüzdeki süreçte uluslararası politik ekonomide yaşanabilecek gelişmeleri öngörme adına değerlendirilmesi gereken bir terminoloji, literatür ve kapsamlı bir bakış açısı sunmaktadır. Bu doktora tezi, yaşanan gelişmeler ışığında ABD'nin kritik madenlere yönelik politikalarının geniş kapsamlı bir değerlendirmesini yapmakta ve devletler arasında neomerkantilist politikaların giderek arttığı içinde bulunduğumuz süreçte Türkiye'nin ulusal güvenliği için çeşitli politika önerileri getirmektedir. Türkiye; yasal düzenleme olarak "Kritik Madenler Güvenliği Yasası" ve "Savunma Üretim Yasası"nı, kurumsal düzenleme olarak da "Ulusal Savunma Stoku" ve "Savunma Tedarik ve Lojistik Başkanlığı"nı kapsayacak olan yapılanma ile kritik madenlerde dışa bağımlılığının en aza indirgendiği ve savunma kaynak hazırlığının daima üst seviyede tutulduğu bir ulusal savunma politikasına sahip olacaktır.