Porsuk Çayı Havzasında yağış şiddeti ile akarsu akımları arasındaki ilişki ve eğilimlerin analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İlyas Sadık Tekkanat
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): FAİZE SARIŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hızlı çevresel değişiklikler su kaynakları üzerinde ciddi baskılar oluşturur. Porsuk Çayı Havzası, kentleşme ve sanayinin geliştiği, su kirliliği ve taşkının önemli bir sorun olarak gözlendiği bir alandır. Porsuk Çayı Havzası'nda yağış karakterinde ve akarsu akımlarında gözlenen değişim ve değişkenlik desenlerinin anlaşılması su kaynaklarının planlanması ve suyla ilgili çevresel sorunlara çözüm üretilmesi bakımından önem taşır. Bu çalışmada, Porsuk Çayı Havzasının yağış şiddeti ve maksimum akım arasındaki ilişkiler ile alansal-zamansal değişkenlik desenlerinin anlaşılması için yağış şiddeti, akım rejimi özellikleri ve çeşitli hidroklimatolojik değişkenlerdeki uzun dönemli eğilimler incelendi. Yapılan analizlerle Türkiye'nin hidroklimatolojisine yeni veri ve bulgular sunulması amaçlandı. Akım ve yağış şiddetindeki eğilimler: Mann-Kendall, Sperman Rho ve Mann Kendall Sıra Korelasyon testleri ile test edildi.Trendlerin lineer eğimleri, Sen'in Trend Eğim metodu ile belirlendi. Trendlerdeki homojenlikler ise Gidişler Sınaması ile kontrol edildi. Trendi etkileyen etmen ve süreçlerin anlaşılabilmesi için trend analizi ile birlikte Pearson ve Sperman Sıra Korelasyon analizleride yapıldı. Trend ve korelasyon analizi sonuçlarına göre; hem hafif şiddetli (Kütahya Ekim ayı hariç) hem de orta şiddetli yağışlarda tüm aylarda havza bütününde azalma eğilimleri tespit edildi. Havza genelinde, sıcak dönemde hafif yağışlarda anlamlı azalma eğilimleri tespit edilirken, orta şiddetli yağışlarda cephesel faaliyetlerin etkili olduğu dönemlerde anlamlı azalma eğilimleri tespit edildi. Kritik yıllar ise önemli kurak yıllara ve ekstrem atmosferik salınım dönemlerine karşılık gelmemektedir. Ortalama akımların %56.7'si ve maksimum akımların %65'inde, 0.05 önem seviyesinde azalan yönde anlamlı trendler tespit edildi. Negatif trendin başlangıç yılı, 1980'li yıllarda yoğunlaşmaktadır. Hafif ve orta şiddetli yağışlar ile maksimum akımlar arasındaki ilişki, kuvvetli bir ilişkiden ziyade çok zayıf /zayıf bir ilişkidir.