Baraj Gölü Su Varlığını Etkileyen Etkenler; Marmara Bölgesi Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, DOĞAL AFETLERİN RİSK YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDANUR GÜVEN
Danışman: Emre Özelkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşamın en önemli parçası olan suyun yönetimi almak insanların temel amaçlarından biri olmuştur. Hızla artan nüfus ve ihtiyaçlar suya olan ihtiyacı arttırmaktadır. Buna ek olarak iklim değişikliğinin etkisiyle, şiddeti ve süresi artan kuraklık da su kaynaklarını tehdit eder. Çalışmada, baraj göllerindeki su varlığını etkileyen etkenler incelenmiştir. Bu amaçla, ülkemizde nüfus ve sanayi yoğunluğu en yüksek olan Marmara Bölgesinde bulunan 12 adet baraj gölündeki su varlığının alansal, hacimsel ve zamansal değişimi incelenmiştir. Baraj göllerinin alansal ve zamansal değişimleri Google Earth Engine platformunda Landsat uydu görüntüleri kullanılarak üretilen Normalize Fark Su İndeksi (NDWI) ile belirlenmiştir. Baraj göllerindeki hacimsel su varlığı ve su tüketimlerine dair veriler ise Devlet Su İşleri'nden (DSİ) temin edilmiştir. Nüfus verisi Türkiye İstatistik Kurumu'ndan (TÜİK) temin edilmiştir. Meteorolojik kuraklığı belirlemek için Meteoroloji Genel Müdürlüğü'ne (MGM) ait istasyonlarda ölçülmüş sıcaklık ve yağış verileri kullanılarak hesaplanan Standartlaştırılmış Yağış İndisi (SPI), Standart Yağış Evapotranspirasyon İndeksi (SPEI) ve Keşif Kuraklık İndeksi (RDI) kullanılmıştır. Ardından barajlardaki su varlığının alansal, hacimsel ve zamansal değişiminin içme suyu tüketimleri, tarımsal sulama suyu tüketimleri, nüfus ve kuraklıkla ilişkisi korelasyon-regresyon analizi ile istatistiksel olarak ortaya konulmuştur. Bu çalışma, baraj gölü su varlıklarının sadece meteorolojik kuraklık koşullarına bağlı olmadığı, su tüketimleri ile birlikte değerlendirildiğinde daha kapsamlı bir anlayış sunduğu sonucunu ortaya koymaktadır. Kuraklık indekslerinin su varlığı ile ilişkisi ölçüm dönemlerine göre farklılık gösterirken, içme ve sulama suyu kullanımları farklı etkiler yaratmaktadır. Ayrıca, ekilen mahsulün su talebine bağlı olarak değişen su tüketimleri, sulama planlarına yön verebilmektedir. Bu bulgular, su kaynaklarının sürdürülebilirliği için kuraklık ve beşeri etkilerin birlikte ele alınması gerektiğini göstermektedir.