Geleneksel Bir Sporun Coğrafyası: Kırkpınar (Edirne) ve Çardak (Çanakkale) Yağlı Güreşleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Günay Özdemir
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): VEDAT ÇALIŞKAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bireylerin fiziksel güç ve dayanıklılık konusunda sportif rekabetleri daha ilkçağlarda sportif yarışmaların büyük ilgi görmesine yol açmıştır. Güreşler de karşılaşmaya dayalı, sportif güç ve yeteneklerin öne çıktığı spor etkinliği ve branşı olarak birçok medeniyette önem kazanmış ve yaygınlaşmıştır. Güreş sporu, Türk kültür tarihinde de önemli bir yere sahiptir. Türkler, tarihsel süreçte güreş sporuna yeni formlar kazandırmış ve bunları geleneksel hale getirmiştir. Bu tür geleneksel güreşler arasında en yaygın olanı kuşkusuz yağlı güreşlerdir. Nitekim günümüzde Anadolu'da en çok düzenlenen geleneksel güreş etkinlikleri arasında önemli bir yere sahiptir. Yağlı güreş geleneğinin sürdürülmesi, bir kültürel mirasın yaşatılması anlamı taşıdığı gibi, bu tür organizasyonların sosyo-ekonomik boyutları da bulunmaktadır. Türkiye'de yağlı güreş sporunu ulusal ölçekte ele alan; konuyu kültürel, toplumsal ve ekonomik bağlamıyla irdeleyen araştırmaların eksikliği literatürde dikkat çekicidir. Bu nedenle araştırma kapsamında Türkiye'nin en köklü ve şöhretli; izleyici ve pehlivan katılımının en yüksek olduğu Kırkpınar (Edirne) ve Çardak (Çanakkale) yağlı güreş organizasyonları örneklem olarak seçilmiştir. Bu örneklemlerin seçilmesi ile geleneksel yağlı pehlivan güreşlerinin ulusal ölçekteki coğrafi bağlantılarının araştırılması hedeflenmiştir. Ayrıca Kırkpınar ve Çardak yağlı güreşlerinin Türkiye'deki diğer organizasyonlar içindeki yerinin belirlenmesi, kültür turizmi bakımından potansiyelinin saptanması da araştırmanın diğer hedefleri arasındadır. Araştırma kapsamında izleyicilerin ve pehlivanların profillerini belirlemeye yönelik veriler, saha çalışmalarındaki anket uygulamaları ve bilirkişi görüşmelerinden elde edilmiştir. Araştırma sonucunda Anadolu'da yağlı güreşler ve onunla bağlantılı olarak sürdürülen diğer geleneksel-kültürel özelliklerin coğrafi dağılış özellikleri ortaya konulmasına çalışılmıştır. Yağlı güreş geleneğinin yaşatılması ve geleceğe kültürel bir miras değer olarak taşınması sürecinde saptanan kritik sorunlar ve bunların çözümü için de öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Güreş, Yağlı Güreş, Kırkpınar, Çardak.