Güney Marmara Bölgesi kabakgil üretim alanlarında virüs hastalıklarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİTKİ KORUMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜNEVVER ŞİMŞEK
Danışman: Savaş Korkmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde kabakgil virüsleri üzerine birçok araştırma yapılmış olmasına rağmen, Güney Marmara Bölgesi'nde (GMB) bu virüslerin moleküler düzeyde incelenmesine dair çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu eksiklikten yola çıkılarak, Balıkesir, Bursa ve Çanakkale illerinde virüs veya virüs benzeri belirtiler gösteren toplam 76 farklı kabakgil türünden örnekler toplanmıştır. Elde edilen örnekler, ülkemizde yaygın olarak görülen yedi farklı virüs için RT-PCR yöntemiyle analiz edilmiştir. İncelemeler sonucunda 52 örneğin en az bir virüs ile enfekte olduğu tespit edilmiştir. Bu örneklerde zucchini yellow mosaic virus (ZYMV), watermelon mosaic virus (WMV) ve cucumber mosaic virus (CMV) türleri saptanmış, buna karşın cucumber green mottle mosaic virus (CGMMV), cucumber vein yellowing virus (CVYV), cucurbit yellow stunting disorder virus (CYSDV) ve cucurbit chlorotic yellows virus (CCYV) varlığına rastlanmamıştır. En sık rastlanan virüs ZYMV olup, %34,21 oranında enfeksiyon oranına sahipken; CMV ise %2,63 oranla en az görülen virüs olmuştur. Enfekteli örneklerde en çok gözlemlenen belirti ise yapraklarda meydana gelen mozaik desenli renk değişiklikleridir. Moleküler analiz için her virüs türünden üçer adet olmak üzere toplam dokuz izolat seçilmiş ve bu izolatların kılıf protein gen bölgeleri dizilenmiştir. Elde edilen dizilerin karşılaştırılmasında Türk izolatlarının kendi aralarında %95-97 oranında benzerlik gösterdiği, buna karşılık farklı ülkelerden elde edilen izolatlarla %10'a varan genetik farklılıklar içerdiği saptanmıştır. Filogenetik analizler neticesinde ZYMV izolatlarının birbirine oldukça yakın ilişkili olduğu; WMV ve CMV izolatlarının ise farklı genetik gruplarda yer aldığı tespit edilmiştir. Bu çalışma ile Güney Marmara Bölgesi'nde ZYMV ve WMV'ye ait izolatların ilk kez moleküler düzeyde karakterize edilmesi sağlanmıştır.