Öğretmen Adaylarının Ölçme Değerlendirme Okuryazarlıklarının Belirlenmesi ve Mikro-Öğretim Yoluyla Geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Pınar KARAMAN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ÇAVUŞ ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ölçme-değerlendirme konusu, öğretmenlik yeterlik alanlarının en temel öğelerinden bir tanesidir. Gelişmiş seviyede ölçme-değerlendirme okuryazarlığına sahip olarak yetiştirilen öğretmen adaylarının, okullarda verilen eğitimin kalitesinin artmasına yardımcı olacağı bir gerçektir. Genel çerçevesini eylem araştırması metodolojisinin oluşturduğu bu doktora tez çalışmasında, öğretmen adaylarının ölçme-değerlendirme hakkındaki düşüncelerinin, tutumlarının ve becerilerinin geliştirilmesi hedeflenmiştir. İki boyutta ele alınan çalışmanın, 1. boyutunda, kuramsal olarak belirlenen problemin ampirik olarak desteklenmesine yönelik olarak, çeşitli bölümlerde öğrenim gören dördüncü sınıf öğretmen adaylarının ölçme-değerlendirme hakkındaki düşünceleri, tutumları ve okuryazarlık düzeyleri incelenmiştir. Çalışmanın 2. boyutunda ise, ölçme-değerlendirme dersine devam eden üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının ölçme-değerlendirmeye ilişkin düşünce, tutum ve becerilerinin mikro-öğretim uygulamaları yoluyla geliştirilmesine odaklanmıştır. Araştırma sorularının cevaplanmasında karma araştırma yöntemi kullanılan çalışmada, hem nicel hem de nitel veri toplama araçları uygulanmıştır. Araştırmanın 1. boyutunda nicel veri toplama araçları kullanılarak toplanan veriler, dördüncü sınıf öğretmen adaylarının branşlarına, cinsiyetlerine ve akademik başarı ortalamalarına göre analiz edilmiştir. Araştırmanın 2. boyutunda hem nicel hem de nitel veri toplama araçları kullanılarak, mikro-öğretim uygulaması yapan üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının ölçme-değerlendirme alanındaki gelişimleri, mikro-öğretim uygulaması yapmamış dördüncü sınıf öğretmen adaylarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Nicel verilerin analizinde hem parametrik (t-testi, ANOVA, MANOVA ve İlişkili Örneklem MANOVA) hem de non-parametrik (Mann Whitney-U ve Kruskal Wallis) istatistik testleri kullanılmıştır. Üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının mikro-öğretim uygulamaları sürecindeki gelişimlerinin incelenmesi için toplanan nitel verilerin analizi, içerik analizi ve doküman analizi yöntemleri kullanılarak yapılmıştır. Üçüncü sınıf ve dördüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının ölçme-değerlendirme okuryazarlık düzeylerinin karşılaştırmasında, üçüncü sınıf lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farkın çıkması, yapılan mikro-öğretim uygulamalarının genel anlamda olumlu etkisinin bir işareti olarak yorumlanabilir. Yapılan ölçme-değerlendirme faaliyetlerinin öğrenmenin sadece çıktılarına değil aynı zamanda sürecine de odaklanması gerektiği düşüncesine öğretmen adayları tarafından oldukça yüksek seviyede bir destek verildiği gözlenmiştir. Mikro-öğretim uygulaması yapan üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının tutumları yapılandırmacı yaklaşıma daha yakın olmakla birlikte, dördüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarından istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek çıkmamıştır. Üçüncü sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının alternatif değerlendirme hakkındaki görüşlerinin, mikro-öğretim uygulamalarından sonra istatistiksel olarak anlamlı bir gelişme gösterdiği tespit edilmiştir. Alternatif değerlendirme yaklaşımı, birçok fen bilgisi öğretmen adayı tarafından, geleneksel değerlendirmenin yerine kullanılabilecek bir seçenek olmaktan çok, onun bir tamamlayıcısı olarak algılanmıştır. Ayrıca, objektif sonuçlara ulaşamama kaygısı, alternatif değerlendirme yöntemlerinin öğretmenler tarafından daha yaygın olarak kullanılmasının önündeki engellerden bir tanesi olarak kabul edilebilir. Doktora tez çalışmasının ortaya koyduğu sonuçlar, mikro-öğretim yoluyla gerçekleştirilen ölçme-değerlendirme uygulamalarının, öğretmen adaylarının ölçme-değerlendirme alanındaki bilgi, beceri ve tutumlarına olumlu yönde bir katkı sağladığına işaret etmiştir. Anahtar Kelimeler: Ölçme-değerlendirme okuryazarlığı, ölçme-değerlendirmeye ilişkin düşünceler, ölçme-değerlendirmeye ilişkin tutumlar, mikro-öğretim, eylem araştırması, öğretmen adayları