Salih Hoçu'nun hikâyeleri üzerine Karaçay-Balkar Türkçesi dil incelemesi (inceleme-metin-dizin)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM ALTINKAL

Danışman: Hüseyin Durgut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tezde, modern Karaçay-Balkar edebiyatının kurucu yazarlarından biri olan Salih Hoçu'nun "Janñan Otnu İçinde" adlı kitabındaki "Safar bla Revolütsiya", "Mudah Jaş", "Janñan Otnu İçinde", "Bu Eki Ḳabır Kimnidile", "Ozdula Zamanla", "Eki Kareldi", "Çıpçıḳ", "Kapitan Gastello", "Jigitle", "Tashaçıla" adlı hikâyeler kullanılmıştır. Bu hikâyeler çerçevesinde yapılan dil incelemesi ve dizin ile Karaçay-Balkar Türkçesi gramerinin özellikleri, yazarın Karaçay-Balkar Türkçesini nasıl kullandığı, yazarın üslubu ve edebî görüşü değerlendirilmeye çalışılmıştır. Tez, İnceleme, Metin ve Dizin olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Karaçay ve Balkar sözlerinin etimolojileri, tarihî belgelerde bu sözlerin nasıl geçtiği, Karaçay-Balkar Türklerinin etnik kökenleri, yaşadıkları coğrafya ve nüfuslarına değinilmiş, daha sonra Salih Hoçu'nun hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme kısmı Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi olmak üzere iki başlık altında değerlendirilmiştir. Ses Bilgisi bölümünde Karaçay-Balkar Türkçesindeki ünlü ve ünsüzlerin Eski Türkçeye göre hâlleri verilmiştir. Karaçay-Balkar Türkçesindeki ünlü ve ünsüzlerin Eski Türkçeye göre durumları, hikâyelerde geçen sözcüklerin uğradığı ses olaylarıyla ilgili başlıklar altında örneklendirilmiştir. Şekil Bilgisi bölümünde ad, sıfat, zarf, zamir, eylem ve edat konuları ele alınmış, ad ve eylem çekimleri, Eski Türkçe ve Tarihî Kıpçak Türkçesi ile karşılaştırmalı olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Metin bölümünde hikâyeler transkribe edilmiş ve daha sonra metnin, orijinal hâline sadık kalmaya çalışarak yapılan Türkiye Türkçesine aktarması verilmiştir. Dizin bölümünde, hikâyelerde bulunan sözcüklerin gramatikal dizini verilmiştir. Sonuç bölümünde ise inceleme kısmında elde edilen verilerin değerlendirilmesi ışığında ulaşılan çıkarımlar sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Salih Hoçu, Karaçay-Balkar, Ses Bilgisi, Biçim Bilgisi, Dizin.