Nüfus defterlerine göre on dokuzuncu yüzyılda Karaferye kazasının demografik yapısı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, TARİH ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU MALKADI ÇİÇEK
Danışman: Aşkın Koyuncu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yeniçeri Ocağı'nın 1826 yılında kaldırılmasının ardından kurulacak yeni ordu için hem insan gücüne hem de finansal kaynağa ihtiyaç duyulmuştur. Bunun için devlet, Müslüman nüfus içerisinde askerliğe elverişli olan kişiler ile Gayrimüslim reaya arasında vergi mükelleflerini belirlemek için bir nüfus sayımı yapmaya karar vermiştir. 1830-1831 yılını kapsayan bu sayımlar kadınlar dahil edilmese de modern anlamda yapılan ilk nüfus sayımıdır. 6 ayda tamamlanması planlanan sayım Temmuz 1830 tarihinde başlamış ve 1831 yılında ve sonrasında da devam etmiştir. Karaferye kazasının 1830- 1831 yılında yapılan sayımının kayıtları yerli ve yabancı Müslim ile Gayrimüslim, Kıptî ve Ulah nüfus olarak ayrı ayrı defterlerde tutulmuştur. Gayrimüslim reaya da kendi arasında yerli, yabancı, hanekeş, perakende ve Ulah olarak kategorilere ayrılmıştır. Reayanın kalabalık olduğu yerlerdeki gibi Karaferye nüfusu da etnik bakımdan bölümlere ayrılarak kayda geçirilmiştir. Sonraki sayımların hepsinde de bu usûl devam ettirilmiştir. 1830 yılında Karaferye kazasının erkek nüfusu 1.680'i Müslüman, 11.052'si Gayrimüslim olmak üzere 12.732 kişidir. Nüfus sayımında kadınlar dahil edilmese de erkek nüfusu kadar oldukları varsayılırsa bu sayı 25.464'e ulaşmaktadır. Gayrimüslim nüfus içerisindeki Yahudilerin sayısı ise 72'dir. Kıptîler sayımlarda Müslüman ve Gayrimüslim nüfustan ayrı tutularak kaydedilmiştir. Buna göre Kıptî nüfus kaza merkezinde 178, çiftlik ve köylerde 376 olmak üzere 554 kişiden ibarettir. Karaferye'nin nahiyesi olan Ağustos'un nüfusu 151'i Müslüman, 737'si Gayrimüslim olmak üzere 888 kişidir. Karaferye kazasında 1830, 1832, 1835, 1839, 1841, 1844, 1845, 1876, 1878 ve 1880 yıllarına ait sayım ve yoklama kayıtları bulunmaktadır. Çalışmamızda Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi nüfus defterleri tasnifinde bulunan 42 adet nüfus defteri incelenerek Karaferye'nin nüfus ve demografik yapısı ortaya konulacaktır.