Doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve çevre: Türkiye için kirlilik sığınağı hipotezi testi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İKTİSAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVCAN BİLGEN KARAKURT
Danışman: Cüneyt Kılıç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gelişmiş ekonomilerin, katı çevresel politikalar nedeniyle oluşan maliyetten kaçınmak ve kirli endüstrilerini kendi ülkelerinde kurmayı tercih etmemeleri sebebiyle yatırımlarını, sermaye kıtlığı çeken az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelere kaydırmaları "Kirlilik Sığınağı Hipotezi" ile açıklanmaktadır. Kirlilik Sığınağı Hipotezinden, sermaye dolanımının özgürleştiği ilk yıllarda çok fazla söz edilmiyordu. Ancak çevre tahribatlarının başlamasıyla birlikte ve çevre unsurunun yerel değil de küresel bir değer olduğunun anlaşılmasıyla, 1990'lı yıllarda gündeme gelmiş ve önemini hala sürdürmektedir. Çalışmada öncelikle doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYSY) ve çevre kavramsal ve teorik açıdan değerlendirilmektedir. İkinci bölümde, Türkiye'de DYSY'larının tarihsel gelişimi 1980 öncesi, 1980-2000 dönemi ve 2000 sonrası dönem olarak üç döneme ayrılmış bir şekilde aktarılarak, sektörel dağılımları yıllar itibariyle incelenmektedir. Daha sonra ise çalışmanın ana konusu olan "Kirlilik Sığınağı Hipotezi" ışığında Türkiye'de DYSY'ları kirli endüstriler kavramı çerçevesinde sunulmaktadır. Bu bağlamda Türkiye'nin çevre politikaları ve çevre politikalarını yönetmek için kullandığı araçlara ikinci bölüm içerisinde yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise, kirlilik sığınağı hipotezinin Türkiye için geçerliliği ekonometrik çalışma ile araştırılmış ve veriler arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Uzun dönemde Türkiye'ye giren doğrudan yabancı sermaye yatırımları (DYSY) karbon (CO2) emisyonu üzerinde anlamlı sonuçlar vermemiş, enerji tüketimi CO2 emisyonu üzerinde arttırıcı etki göstermiştir. Buna göre 1 br enerji tüketimi artması halinde CO2 emisyonu salınımı 0,26 br artmaktadır. Kısa dönemde ise, DYSY'lar CO2 emisyonu salınımını üzerinde düşük bir düzeyde (-0,002) azaltıcı bir etki göstermiştir. Bu durumda uygulama sonucunda Türkiye'nin bir kirlilik sığınağı olmadığı, kısmen kirlilik hale konumunda olduğu anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımları, Çevre Sorunları, Kirlilik Sığınağı Hipotezi, Kirlilik Hale Hipotezi.