Gökçeada Kiliseleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kader RÜZGAR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AYŞE ÇAYLAK TÜRKER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ege Denizi'nin kuzeydoğusunda bulunan Gökçeada, stratejik konumu, doğal zenginlikleri, elverişli iklimi ve tarım alanlarıyla prehistorik çağlardan itibaren yerleşim görmüştür. Antik dönemde İmbros olarak anılan ada, Osmanlı döneminde İmroz,1970'den itibaren Gökçeada adını alır. Adada bulunan arkeolojik eserler, adanın tarihinin bir rekonstrüksiyonunun oluşturulmasında yardımcı olurken; erken dönemlerinden itibaren varlıkları saptanan kilise yapıları, Hıristiyanlık dönemine ilişkin bilgiler sunmaktadır. İstanbul'un fethine kadar Bizans imparatorluğu sınırları içerisinde ye alan Ada, 1453 yılında Fatih Sultan Mehmet'in başkent İstanbul'u ele geçirmesi ile bölgenin hakimiyeti Osmanlı imparatorluğuna geçmiştir. Adada yaşayan Rumlar ibadetlerini Bizans döneminde inşa edilen kiliselerde sürdürmüşlerdir. Ancak bunların bir kısmı tahrip olmuş ve Osmanlı yönetiminin belirlediği sınırlar çerçevesinde onarılmıştır. 18.y.y.'da Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımının etkilerini önlemek isteyen Osmanlı İmparatorluğu Müslüman olmayan topluluklara geniş haklar tanımaya başlamış, 18. y.y.'ın başlarında yeni kilise kurmaları serbest bırakılan Rumlar, yerleşim yerlerinde hızlı bir inşaat faaliyetine girişmişlerdir. İnceleme de, Gökçeada'da 18. ve 20. yy arasında inşa edilen bu Rum yapıları ele alınmıştır. Merkez (Panagia), Yeni Mahalle (Evlambio), ve Tepeköy (Agridya), Dereköy (Sinudi), Zeytinli (Ayii Theodori), Kaleköy (Kastro) ve Eskibademli (Gliki) köylerinde yer alan, 8 kilise Bizans geçmişiyle birlikte değerlendirilmiştir. Yapılar farklı bir plan tipi ortaya çıkarmazken, içerisindeki ikonalar ile zengin bir resim programı sunmaktadır. Kiliseler her ne kadar Hıristiyan dini mimarisi örnekleri olsalar da dönemin üslubundan bağımsız kalmamışlardır. Plan itibariyle ve bünyesinde yer alan devşirme malzemelerle Bizans geçmişini ortaya koyarken, bezeme anlayışı olarak, hem Bizans resim sanatının hem de Osmanlı mimarisindeki geç devir üslupların özelliklerini yansıtan yapılar olmuşlardır. Anahtar Kelimeler: Gökçeada; Mimari; Bizans; Rumlar; Kilise; İkona.