Türk Resim Sanatında Manzara Üzerine Araştırma Ve Uygulamalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emine İnci
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): SOLMAZ BUNULDAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında, başlangıcından günümüze sanatçıların doğayı nasıl algıladıkları ve bunu resimlerine nasıl aktardıkları incelenmiştir. İnceleme yapılırken sanatçıların bakış açıları, yaşadıkları dönemlerin siyasal, toplumsal, ekonomik ve kültürel bağlamından ayrı düşünülmemiştir. Tez kapsamında manzara resminin gelişim sürecine, Batı ve Türkiye?deki örneklerine bakılmıştır. Avrupa resim sanatında ilk başlarda konunun geçtiği bir mekan olarak resmedilen manzaranın süreç içinde giderek bağımsızlaşması ve geçirdiği evreler ele alınmıştır. 17. yüzyıldan itibaren özellikle Kuzey Avrupa ülkelerinde manzara resminin üretiminde artış olmuştur. Bu dönemde manzara burjuva evlerini süsleyen bir tür olarak öne çıkmıştır. Manzaranın bağımsız bir tür olarak görülmeye başlamasından sonra özellikle Barbizon Okulu, Romantizm ve Empresyonizm gibi akımların doğayı odağa alan tavrı manzaranın bu akımlarda başat olmasını sağlamıştır. Barbizon Okulu?nda manzaraya natüralist ve gerçekçi bir anlayışla bakıldığı dikkati çekerken, romantizm ve Empresyonizm?de bu gerçekçi yaklaşımın yerini subjektivizm almıştır. Romantizm duygu üzerinden subjektif bir bakışla manzarayı resmederken aynı zamanda izleyicinin duygu durumuna da hitap etmek istemekteydi. Empresyonizm ise duyular üzerinden manzaraya yaklaşmakta, sanatçının manzara karşısında duyularıyla elde ettiği izlenimleri resmetmekteydi. Bu bakımdan Empresyonizm?i de bir anlamda subjektivizmin olduğu bir akım olarak görmek mümkündür. Osmanlı?nın geç devirlerinden itibaren Batılılaşma hareketiyle birlikte resme önem verilmeye başlanmış, yeni açılan askeri okullara resim dersleri konmuş, ressam yetiştirmek üzere Batı?ya öğrenciler gönderilmiştir. Batıya gönderilen öğrenciler yurda döndükten sonra orada aldıkları eğitim ve kimi akımların etkisiyle daha çok manzara resmine odaklanmışlardır. Ancak belirtmekte fayda var ki, İslamiyet?teki suret yasağı da bu sanatçıların manzara resmine odaklanmalarında etkili olmuştur. Örneğin, 1914 Kuşağı sanatçılarının yaptıkları manzaraları bu şekilde değerlendirmek mümkündür. Bu kuşağın resimleri Batı?nın Empresyonist geleneğine bağlanır. Türkiye?de 1914 Kuşağı ve Empresyonizm arasındaki paralelliğe benzer bir durum, daha sonraki dönemlerde görülmemektedir. Yine de manzara resminin Türk resim sanatı içinde her zaman popüler bir tür olduğu görülmektedir. 1914 Kuşağı sonrası ortaya çıkan gerek D Grubu olsun, gerek Müstakiller olsun, bu sanatçıların resimlerinde manzaranın konunun bir parçası olarak, genellikle bir fon oluşturmak için resmedildiği görülmektedir. Liman Ressamları ya da Yeniler Grubu sanatçıları için de durum bundan farklı değildir. Kısacası 1950?lere kadar olan süreçte manzarayı ele alışta bir taraftan bağımsız manzaralar yapılırken, diğer taraftan manzaraya konunun içinde yer aldığı bir mekan görevi verilerek devam edilmiştir. 1950?li yıllardan değişen siyasal, ekonomik durumun etkisiyle sanatta da değişimler olmuş, bireyselliğin daha ön plana geçtiği bir durum oluşmuştur. Artık neredeyse her sanatçının farklı üslup ve yaklaşımla manzara resimleri ürettiği bir süreç başlamıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda hem Avrupa hemde Türkiyede ki manzara ressamları ya da resimleri ayrı ayrı incelenmiştir. Her iki başlık dönemsel ve üslupsal özelliklerine göre detaylandırılmıştır. Uygulama çalışmaları kapsamında deniz manzaraları tercih edilmiştir. Yağlıboya resimler de suluboya tekniğinin lekesel etkisi yakalanmaya çalışılmış ve daha çok dalgalı, fırtınalı bir deniz ya da denizin iskeleden görünümü resmedilmiştir. Romantizm, Empresyonizm ve 1914 kuşağı dönemi sanatçılarının teknik yaklaşımlarından etkilenilmiş, deniz manzaralarında dalgaların hareketiyle fırtınanın dışavurumu ve derinlik amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Empresyonizm, 1914 Kuşağı, Manzara, Deniz Manzaraları