Çanakkale ve Balıkesir illeri yaprakbiti (Hemiptera: Aphidoidea) faunası ile doğal düşmanlarının belirlenmesi ve kiraz siyah yaprakbiti, Myzus cerasi (Fabricius, 1775)'nin biyolojisi üzerine çalışmalar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bitki Koruma, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞAHİN KÖK
Danışman: İsmail Kasap
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma 2017 ve 2018 yılları boyunca Türkiye'nin Çanakkale ve Balıkesir illerinde farklı habitatlardaki konukçu bitkiler üzerinde bulunan yaprakbitleri ile onların doğal düşmanlarının tanımlanması ve Kiraz Siyah Yaprakbiti, Myzus cerasi (Fabricius, 1775)'nin hem doğa hem de laboratuvar koşullarındaki bazı biyolojik parametrelerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Örneklemeler her iki yılda da mart ve kasım ayları arasında yapılmıştır. Yapılan teşhislerin sonucunda, Aphididae familyasında bulunan Aphidinae, Calaphidinae, Chaitophorinae, Eriosomatinae ve Lachninae altfamilyaları içerisindeki 34 cinse ait üç tanesi alttür olmak üzere toplam 74 yaprakbiti türü belirlenmiştir. Tanımlanan türlerden Rumex sp. (Polygonaceae)'nin kök kısmından toplanan Dysaphis radicola meridialis Shaposhnikov, 1964 Türkiye yaprakbiti faunası için yeni alttür kaydı olarak verilmiştir. Ayrıca, bu yeni alttür kaydının detaylı morfolojik ölçümleri, teşhis karakterleri, teşhis anahtarı, dağılımı ve biyolojisi de verilmiştir. Bu yeni kayıt ile birlikte Türkiye yaprakbiti faunası 541 tür ve 14 alttüre ulaşmıştır. Konukçu bitkilerden Ajuga orientalis L. (Lamiaceae), Cynoglossum creticum Mill. (Boraginaceae) ve Tragopogon porrifolius L. (Asteraceae) sırasıyla Aulacorthum (Aulacorthum) solani (Kaltenbach, 1843), Acyrthosiphon (Acyrthosiphon) malvae (Mosley, 1841) ve Trama (Neotrama) caudata Del Guercio, 1909 için Türkiye'de yeni konukçu kayıtları olarak belirlenmiştir. Ayrıca, ikisi hiperparazitoit olmak üzere Coccinellidae (Coleoptera), Syrphidae (Diptera), Forficulidae (Dermaptera), Miridae, Nabidae ve Reduviidae (Hemiptera), Chrysopidae ve Hemerobiidae (Neuroptera), Braconidae (Hymenoptera) familyalarına ait predatör ve parazitoit türleri içeren 60 yaprakbiti doğal düşmanı tespit edilmiştir. Ayrıca, Çanakkale ilinde kiraz bahçelerinde zararlı olan M. cerasi'nin hem doğa koşullarındaki popülasyon gelişimi hem de laboratuvar koşullarında farklı sıcaklıklardaki biyolojik parametreleri ayrıntılı olarak belirlenmiştir. M. cerasi'nin Çanakkale ili kiraz bahçelerindeki popülasyon gelişimi değerlendirildiğinde, ilk nimf çıkışları nisan sonu - mayıs başında görülmüş ve en yüksek popülasyon yoğunluğu 2017 yılında haziran başında yaprak başına ortalama 25,82 nimf ve 5,2 ergin, ve 2018 yılında mayıs sonunda yaprak başına ortalama 52,36 nimf ve 11,42 ergin birey ile tespit edilmiştir. M. cerasi bireylerinin temmuz ayından itibaren ara konukçularına göç ettiği ve eylül ayı başından itibaren ise ana konukçu olan kiraz ağaçlarına geri göç ettiği tespit edilmiştir. Ayrıca bu çalışmada M. cerasi'nin laboratuvar şartlarında farklı sıcaklıklardaki biyolojik parametreleri de tespit edilmiştir. Elde edilen verilere göre, en uzun gelişme süresi 32,0 gün ile 20 oC'de belirlenirken en kısa gelişme süresi ise 19,59 gün ile 30 oC'de tespit edilmiştir. En yüksek kalıtsal üreme yeteneği (rm) 0,1453 d-1 ile 30 oC'de belirlenirken en düşük kalıtsal üreme yeteneği ise 0,0868 d-1 ile 20 oC'de tespit edilmiştir.