Sodyum benzoatın ruditapes decussatus dokuları üzerindeki histolojik etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ CAN İBİŞ
Danışman: Mert Gürkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Artan insan nüfusuyla birlikte tüketilen gıda ürünleri de çeşitlilik göstermeye başlamıştır. Bu kapsamda sucul organizmaların tüketiminde artış gözlemlenmektedir. Gıda ürünlerinin koruyuculuğunu arttırabilmek ve tüketim sürelerini uzatabilmek için birçok kimyasal madde kullanılmaktadır. Sodyum benzoat, oldukça yaygın olarak kullanılan fungistatik ve bakteriyostatik özellik gösteren bir gıda koruyucu maddedir. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onaylı olan sodyum benzoat katkı maddesinin kullanım oranı % 0,1 (1000 ppm)'dir. Bu tez kapsamında ticari değeri yüksek olan denizel çift kabuklu Ruditapes decussatus akivades (Linnaeus, 1758) örneklerinde sodyum benzoat maruziyetinin, bazı dokularında oluşturacağı histolojik değişiklikler incelenmiştir. R. decussatus örneklerine, 96 saat süreyle, 0; 250; 500 ve 1000 mg/l dozlarda sodyum benzoat uygulanmasının ardından; manto, solungaç ve sindirim bezi dokularında histopatolojik değişiklikler incelenmiştir. Midyelerin mantolarında hemosit infiltrasyonu, solungaçlarında hemosit infiltrasyonu, hiperplazi, lamellar füzyon ve dilatasyon, sindirim bezinde hemosit infiltrasyonu, epitel deformasyonu ve hiperplazi tespit edilmiştir. Histopatolojik bulgular artan dozlarda daha bariz gözlenmiştir. Histopatolojik kondisyon indeksi bakımından kontrol ve uygulama grupları arasında fark tespit edilmiştir (p<0,05). Sindirim bezi kesitlerindeki tübül yapılarının artan dozlarda deforme oldukları belirlenmiştir. Kontrol grubu midyelerin, sindirim bezi tübüllerinin %96'sının dinlenme fazında olduğu, 1000 mg/l sodyum benzoata maruz kalan midyelerde bu oranın %2'ye düştüğü ve atrofik tübüllerin arttığı gözlenmiştir. Tüm bulgular birlikte değerlendirildiğinde; bu çalışmadaki sodyum benzoat maruziyetlerinin, akivades örneklerinde olumsuz etkilere neden olduğu tespit edilmiştir.