Akdeniz midyesi (Mytilus galloprovincialis Lamarck, 1819) örneklerinde klorothalonil'in akut toksik etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE TOSUN
Danışman: Mert Gürkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kabukluların, alglerin veya mikroorganizmaların deniz araçlarının su altındaki yüzeylerine yapışmasıyla oluşan tabakaya biyofouling denir. Yüzeylerdeki bu biyolojik birikintilerin oluşumunu engellemek için antifouling adı verilen koruma yöntemi kullanılır.Bu amaç için kullanılan biyositler etkili maddelerdir, ancak bu maddeler hedef dışı organizmalar için de tehdit oluşturma potansiyelindedir. Bir tür kirlenme önleyici ajan olarak kullanılan klorothalonilin çevre için bazı riskler oluşturduğu bilinmektedir. Bu çalışmada; 0, 10, 100 ve 1000 μg/l klorothalonil'in Akdeniz midyeleri (Mytilus galloprovincialis) üzerindeki akut toksik etkileri (96 saat) histopatolojik ve bazı genotoksik bulgular bakımından değerlendirildi., Maruziyetlerden sonra midyeler dissekte edildi.Hemolenf, solungaç, sindirim bezi ve manto dokularından analizler için örnekler toplandı. Hemolenf örnekleri, toplam hemosit sayısı, hücre tipleri ve genotoksik etkiler (mikronükleus ve nuklear anomaliler) bakımındanincelendi. Doku örnekleri ise histopatolojik bulgular bakımından olarak değerlendirildi. Solungaç kesitlerinde gözlenen en önemli histolojik bulgular; lipofuskin granüllerinde artış, hemolenfatik sinüslerin genişlemesi, hiperplazi ve füzyon olarak belirlendi. Özellikle 1000 μg/l klorothalonil'e maruz bırakılan midyelerin sindirim bezi kesitlerinde lümen çevresinde epitel hücre deformasyonları ve bağ dokusu infiltrasyonu tespit edildi. Manto kesitlerinde ise daha yüksek doz maruziyetinde hemosit infiltrasyonunda artış gözlendi. Ayrıca en yüksek doz maruziyetinde odaksal nekrotik alanlar belirlendi. Genotoksik etkiler açısından ise kontrol grubuyla karşılaştırıldığında mikronükleus ve nükleer anomalilerin (binükleer hemosit) frekansında istatistiksel bakımdan anlamlı farklar bulundu (p<0,05). Bu çalışmanın bulgularına göre klorothalonilin midyeler için histolojik ve genotoksik etkiler bakımından zararlı olduğu sonucuna varıldı. Akdeniz midyelerinin bu tür kimyasallara maruz kalması ve bu midyelerininsanlar tarafından tüketilmesi sebebiyle, tespit edilen toksik etkilerin önemli olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: M. galloprovincialis, Histopatoloji, Mikronükleus, Klorothalonil