ORTAOKUL TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDA YER ALAN METİNLERİN MİLLÎ VE MANEVİ DEĞERLER BAKIMINDAN İNCELENMESİ VE ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF AKÇA
Danışman: Hulusi Geçgel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alan metinleri millî ve manevi değerler bakımından incelemek ve bu değerlerin eğitimini öğretmen görüşleri çerçevesinde değerlendirmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formundan ve seçilen ders kitaplarından faydalanılmıştır. Çalışmada doküman olarak 5.6.7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları ele alınmıştır. Öğretmenlerin millî ve manevi değerlerin eğitimi hakkındaki görüşlerini öğrenmek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmada 128 okuma metninin 94'ünde ve 32 dinleme/izleme metninin 20'sinde millî ve manevi değerlere ilişkin vurgulara rastlanmıştır. En fazla vurgulanan millî manevi değerin; "aile" (116); en az vurgulanan değerin ise "millî marş" (13) olduğu görülmektedir. Millî ve manevi değerlere ilişkin okuma metinlerinde toplamda 545 vurgu, dinleme metinlerinde ise toplamda 103 vurgu tespit edilmiştir. Bu değerlerin en fazla yer aldığı; "Millî Kültürümüz", en az yer aldığı tema ise "Doğa ve Evren" temasıdır. Millî ve manevi değerlerin en fazla yer aldığı metin türü hikâye edici metinler; en az yer aldığı metin türü ise şiirdir. Öğretmen görüşleri incelendiğinde millî ve manevi değerler kavramıyla ilgili öğretmenlerin sıkça üzerinde durduğu kavramlar; vatanseverlik, kültür ve tarih bilincidir. Öğretmenler millî ve manevi değerler eğitiminin gerekli olduğunu fakat Türkçe derslerinde bu eğitimin yeterli düzeyde yapılmadığını belirtmişlerdir. Araştırmaya katılan öğretmenler millî ve manevi değerlerin kazandırılmasında "hikâye edici metin" türünden daha fazla yararlandıklarını ifade etmişlerdir. Görüşmeler sonucunda millî ve manevi değerlerin metinler aracılığıyla kazandırılması ve etkinliklerle desteklenmesi gerektiği, bu değerleri anlatırken rol model olma, canlandırma, örnek olay, ilgili değerle hikâye yazma gibi yöntem ve tekniklerin kullanılmasının faydalı olacağı sonucuna varılmıştır.