ZEHİRLEYİCİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN SABOTAJ VE İNTİKAM DAVRANIŞLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE İSTİSMARCI YÖNETİM TARZININ ROLÜ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İŞLETME ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BENAN ARDA
Danışman: Pelin Kanten
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırma kapsamında DSM-V kapsamındaki kişilik bozukluklarından yola çıkılarak zehirleyici kişilik ölçeğinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Geliştirilen ölçek sabotaj davranışı, intikam davranışı ve istismarcı yönetim tarzı değişkenleri eklenerek oluşturulan model kapsamında perakende sektöründe çalışmakta olan işgörenler üzerinde test edilmiştir. Araştırmanın ölçek geliştirme safhasında ilk aşama olarak nitel araştırma kapsamında 36 mülakat gerçekleştirilmiştir. Sonrasında pilot araştırma kapsamında 50; ilk veri toplama aşamasında 339; paralel form kapsamında 149 ve test tekrar test kapsamında 214 katılımcı ile anket çalışması yapılarak veri toplanmıştır. Toplanan veriler literatürde kabul görmüş ölçek geliştirme aşamalarına uyularak analiz edilmiş ve bu kapsamda ölçek geliştirilmiştir. Araştırmanın sonraki safhası olan araştırma kısmında ise geliştirilmiş olan zehirleyici kişilik ölçeği ile birlikte diğer değişkenler eklenerek oluşturulan model çerçevesinde 419 işgörenden anket tekniği ile veri toplanmıştır. Araştırma Çanakkale ve Bursa illerindeki perakende sektörü çalışanları ile sınırlandırılmış olup verilerin analizinde MAXQDA 2020, SPSS 22, Lisrel 8.80 ve Smart PLS v3.2.7 paket programlarından yararlanılmıştır. Zehirleyici kişilik özelliklerine ilişkin öncüller nitel araştırma ile tespit edildikten sonra geliştirilen ölçek yapısal model ile test edilmiştir. Bu bağlamda zehirleyici kişilik özelliklerin işgörenlerin sabotaj ve intikam davranışları üzerinde etkili olduğu; istismarcı yönetim tarzının ise bahsi geçen etkiler üzerinde aracılık rolünün bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Müşterilerle birebir iletişim halinde olan perakende sektörü gibi sektörlerde görev yapacak işgörenlerin seçim kriterleri noktasında kişilik özelliklerinin değerlendirilmesi ve belirlenen sonuçlara göre görevlendirme yapılması önerilebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ölçek geliştirme, Zehirleyici kişilik, Kişilik özellikleri, Sabotaj davranışı, İntikam davranışı, İstismarcı yönetim tarzı