Zeytinde (Olea europaea L.) strigolakton biyosentezinde rol alan genlerin karakterizasyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASLIHAN ÖZBİLEN

Danışman: Kemal Melih Taşkın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Strigolaktonlar (SL), bitkilerde fitohormon görevi yapan ve ayrıca sinyal molekülü olarak köklerden rizosfere salınan karotenoid kökenli metabolitlerdir. SL kök çevresinde parazit bitki tohumlarını çimlenmeye teşvik eder ve arbüsküler mikorizal fungusların bitkiler ile ilişkilerini düzenler. SL bitki hormonu olarak ise, gövde dallanmasını, kök gelişimini ve internod uzaklıklarını düzenleyerek bitki mimarisini kontrol ederler. Bu tez çalışmasında, zeytinde (Olea europaea L.) SL'ın biyosentezi, algılanması ve sinyal iletiminden sorumlu genlerin (D27, MAX3, MAX4, MAX1, D14 ve MAX2) mRNA dizileri RACE yöntemi ile ilk kez ortaya çıkarılmış ve veri bankalarındaki mevcut bilgiler kullanılarak biyoinformatik analizler yapılmıştır. Ayrıca zeytine ait kök, yaprak, apikal ve lateral tomurcuklarda bu genlerin anlatım profilleri belirlenmiştir. Ayvalık ve Domat çeşidi tohum, embriyo ve çeliklerin gelişimleri üzerine in vitro ve in vivo şartlarda SL analoğu rac-GR24 ve inhibitörü TIS108'in etkileri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, SL'ın zeytinde dallanma şeklini ve çeliklerde kök gelişimini düzenlediği, ayrıca doku kültürü şartlarında kullanılan eksplant ve genotipe bağlı olarak etkiler gösterdiği belirlenmiştir. Böylece SL'ın zeytin tarımı ve ıslahında kullanılabileceği ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca bu sonuçlar, SL'ın ekonomik önemi olan diğer çok yıllık odunsu bitkilerin tarımı ve ıslahında da kullanılma potansiyeli olduğunu işaret etmiştir.