Avarız Defterlerine Göre Biga Sancağı'nda İskan ve Nüfus
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet ÖZEN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AŞKIN KOYUNCU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Avârız vergisi ilk ortaya çıktığı zamanlarda sadece olağanüstü durumlarda ve ihtiyaç vukuʻunda (savaş, doğal afet vs.) toplanmaktaydı. Zamanla, siyasî sorunların beraberinde getirdiği malî bunalım, bu verginin düzenli bir şekilde her yıl toplanmasına yol açmıştır. İlk başlarda aynî olarak tahsil edilen bu vergi sonradan nakdîye dönüştürülmüştür. Aynı doğrultuda, nüzûl ve sürsat adlı vergiler ihdâs edilmiştir. Avârız vergisinin sürekli hale getirilmesi, halk üzerindeki ekonomik baskıyı arttırmıştır. Yerel tarih çalışmalarının ana kaynaklarından biri olan tahrir defterleri, bölgenin sosyo-ekonomik durumu, nüfusu ve idarî yapısı gibi konularda önemli bilgiler içermektedir. Tımar sisteminin bozulmasıyla klasik tahrir sistemi de terk edilmiş ve bunun yerine avârız defterleri ortaya çıkmıştır. Bu defterler, tahrir defterlerinde bahsedilen konular hakkında daha kısa bilgiler vermektedir. Avârız sayımlarının yapılmasının en önemli nedeni, 16. yüzyılın sonlarından itibaren başlayan Celali İsyanları'dır. Bu isyanlar, Anadolu coğrafyasını harap hale getirmiş, büyük nüfus hareketlerine sebebiyet vermiştir. "Büyük Kaçgun" olarak adlandırılan bu göç dalgaları Anadolu'nun demografik yapısını değiştirmiştir. Böylece, toprağını terk edenlerden vergi alınamadığı gibi, kalanlardan da vergi tahsil edilememiştir. Bundan sonra, kaynak yaratmak için avârız sayımları başlamış ve bahsini ettiğimiz avârız defterleri ortaya çıkmıştır. Bu açıdan çalışmamızda Biga Sancağına ait H. 1070/ M. 1660- H. 1117/ M.1705 yılları arasındaki avârız defterleri incelenerek sözü edilen sancağın idarî yapısı, sosyo-ekonomik durumu ve nüfusu ile ilgili bilgiler ortaya konulmaya gayret edilmiştir.