anket ÇAlışmalarında Temel Problemler ve Bunlara İlişkin Çözüm Önerileri

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Soner Yiğit

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): MEHMET MENDEŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sosyal bilimler, eğitim bilimleri, tarım, tıp ve diğer birçok bilim dalında anket çalışmalarından yaygın olarak yararlanılmaktadır. Anket çalışmalarından elde edilen sonuçların güvenilirliği, örnek hacmi, sorulan soru sayısı, soru veya değişkenler arasındaki bağımlılık düzeyi, populasyon hacmi, soruların şık sayısı, her şıkkın marjinal olasılıkları ve verilerin analizinde kullanılacak istatistiksel yöntem gibi farklı faktörlere bağlı olarak değişir. Ancak, uygulamada araştırıcıların bu faktörleri genel olarak göz ardı ettikleri dikkati çekmektedir. Bu durum, özellikle sonuçların güvenilirliği ve kararlılığı bakımından oldukça önemli bir eksikliktir. Bu tür eksikliklerin dikkate alınmasıyla yürütülen bu Monte Carlo Simulasyon çalışmasında anket çalışmalarının sonuçlarının güvenilirliğini ve kararlılığını etkileyebilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 14168 farklı deneme koşulu değerlendirilmiştir. Yürütülen 5000 simulasyon denemesi sonucunda, anket sonuçlarının güvenilirliği ve kararlılığı üzerinde en etkili olan iki faktörün sorulan soru sayısı ve örnek hacmi olduğu görülmüştür. Bu iki faktörü sırasıyla sorular arasındaki bağımlılık düzeyi, soruların şık sayısı ve her şıkkın marjinal olasılığı izlemiştir. Sorulan soru sayısının artmasının, oldukça sapmalı/yanlı tahmin veya sonuç elde edilmesine neden olduğu görülmüştür. Diğer taraftan, sorular arasındaki bağımlılık düzeyi, soruların şık sayısı, şıkların marjinal olasılığı ve örnek hacminin artması tahmin ve gerçek değerler arasındaki sapmanın düşürülmesini pozitif yönde etkilemiştir.